Náttúrufræðingurinn

						168

NATTURUFRÆÐINGURINN

efnið,  sem hafði sömu áhrif,  í þvagi manna.  Það efni var B-

indolylediksýran,  og vegna þess,

hve ólíkt hún og auxínin eru gerð,

var hún nefnd heteróauxin. Þessi

sýra er einföld að allri gerð, svo

að frekar auðvelt er að búa hana

til, og sökum þessa hefir hún ver-

ið notuð gífurlega mikið við til-

raunir síðustu ára með vaxtarefni

jurtanna.   Auk   þess   hafa  ýmsar

aðrar lífrænar sýrur svipuð áhrif

og hún.

Þegar ákveða skal, hvort vaxt-

arefni séu í einhverju efni, er það

oftast gert á þann hátt, að það er

soðið inn í lag af agarlími. Síðan

er teningur af þessari blöndu sett-

ur öðrum megin á afskorna unga

hafraplöntu, sem vaxið hefir í

myrkri eða við rautt Ijós. Ef 4. mynd. Túlípani. Á annan stöng-

plantan beygir sig, er efnið vaxt- ulinn hefir verið borið vaxtar-

arefni                                                    efni á tveimur stöðum og á báð-

„       ,.    . „    ;    ..      , ,    1    Á1     um   stöðunum   hefir   hann  beygt

„Hvaða   ahrif   hefir   þa   þetta sig eins og sýnt er á myndinni.

efni, ef nánar er að gætt?" spyrja

menn. Allar jurtir vaxa aðeins í toppinn og í belti rétt neðan

við hann. Þegar ljósið kemur ekki frá neinni ákveðinni stefnu,

vex jurtin beint upp og eðlilega, af því að jafn mikið er af vaxtar-

efnum í öllum hliðum stöngulsins. En ef ljósið kemur frá einni

hlið, flytjast vaxtarefnin frá henni og yfir í hina hlið topps-

ins, en leiðast síðan niður eftir stönglinum. Þegar þau koma til

þess svæðis, sem vaxið getur, teygja allar frumurnar sig vegna

hins aukna vaxtarefnismagns á þeirri hlið, er frá ljósinu snýr.

Afleiðingin verður sú, að plantan beygir sig til ljóssins.

Með því að sprauta eða pensla ungar plöntur, t. d. af dúnurt

(Epilobium), með vatni með vaxtarefni, er hægt að auka vöxt

þeirra að mun. Og ef áburður, t. d. indolylediksýra, blönduð í

ullarfeiti, er borin á plöntuhluta, sem er að vaxa, fæst greinileg

beygja rétt ofan við áburðarstaðinn. Þetta fæst auðveldast á

tómatpiöntum,  begóníu eða túlípönum.

Vísindin,   sem  fást  við  rannsóknir  á  vaxtarefnum  jurtanna,