Náttúrufræðingurinn

						NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN                                 . 41

DRANGEY

OG  HVERNIG   HÚN   ER TIL  ORÐIN

Okkur, sem aldir erum upp í Skagafirði, er hann minnisstæð-

astur eins og hann glóir í sólskini og sumarskrúða. Aldrei sést

betur en þá, hversu hann er „skrauti búinn fagurgjörður," eins

og skáldið kemst svo fallega að orði. Sé degi tekið að halla og

horft yfir Skagafjörð frá framhluta héraðsins og úr hæfilegri

fjallahæð, þá hefi ég notið þess bezt að horfa yfir betta lang-

stærsta dalmyndunar-undirlendi landsins, grængróið og slétt, en

mjúkt eins og flosaður dúkur. Þá sést, að það er ísaumað líkt og

gullnum og silfurlitum þráðum, þar sem vatnsföllin Héraðsvötn

•og Húseyjarkvísl bugðast milli grösugra eyja allt til sjávar.

Um þetta lykur svo fjallahringurinn, víða með mjúkdregnum

línum, en á þó til oddhvassar eggjar og tígulega tinda. Nefni ég

hér aðeins hin þekktustu örnefni einsog Glóðafeyki, Mælifells-

hnúk og sjálfan Tindastól. í þessum sal er hátt til lofts og vítt

til veggja, en til norðurs sér til sjávar eins og um opnar dyr. Þar

blandast hafblikið geislaglóð hnígandi sólar, svo hér er skreytt

með fegurra fortjaldi en mannleghónd hefir eða mun nokkurn

tíma fá málað eða ofið.

En dyrnar standa ekki alveg auðar. Undir tjaldskörinni hillir

nokkra hamrakastala, er rísa hátt úr sjó eins og rammgerð

virki.- Þetta eru útverðirnir við innsiglinguna á Skagafjörð, eyj-

arnar Drangey og Málmey og svo Þórðarhöfði.

Ég gríp þar niður jarðsögulega, er ísland hefir að baki sér

langa æfi og Skagafjörður er að miklu mótaður því heildarsniði,

er hann nú hefir. Ef til vill hefir hann þá átt skógi klæddar

hlíðar og gróðursælt undirlendi, engu síður en Hólmurinn er

nú, en svo nefna Skagfirðingar sléttlendi fjarðarins. En það var

um þetta leyti farið að kólná í lofti. Langvarandi kuldatímabil,

sem kallað hefir verið ísöldin, var að ganga í garð. Jöklar settust

á hálendið og luktu síðan um landið eins og spangabrynja. Jökul-

tungur ókust ofan héruðin og á haf út. Þær sópuðu með sér gróð-

urmoldinni 'og öllu, er lauslegt gat talizt, og þær hefluðu jafnyel

upp hið fasta berg. Hversu lengi svo gekk verður ekki vitað, en

aftur náðu hlýindin yfirhöndinni og jökullinn hörfaði til baka