Náttúrufræðingurinn

						84                                   NATTURUFRÆBINGURINN_______________

ósambærilegt tjón fyrir landið, og hefir það aldrei beðið þess

bætur."

Ég tek hér alla þessa klausu til samanburðar við annað gosár,

sem sagt verður frá hér á eftir og ranglega hefir verið talið eitt

hið mesta gosár hér á landi.

Thoroddsen sá aldrei Annál Gísla Oddssonar, sem var geymd-

ur í Englandi, en hafði fréttir af honum. í Lýsing íslands (II.,

bls. 125) heldur hann, að hér sé átt við gos í Brennisteinsfjöll-

um, því auðvitað hafi hraun frá Trölladyngju ekki getað runnið

yfir tvo fjallgarða, niður í Selvog. Á öðrum stað (De Gesch. d. isl.

Vulk., bls. 185) gizkar hann á, að Ögmundarhraun, vestan við

Krísuvík, hafi runnið þetta ár, en það hraun er hvorki runnið

úr Trölladyngju né niður í Selvog.

Jónas Hallgrímsson fer aðra leið; hann heldur því fram, að

frásógn annálsins sanni, að Trölladyngjur hafi verið samnefni

fyrir mörg fjöll, líka fjöllin upp úr Selvogi, en færir engin rök

fyrir þessu, og vitanlega nær þetta engri átt.

Frásögn Gísla Oddssonar er þannig, að mjög örðugt er að

sanna við hvorar Trölladyngjurnar er átt, en þó virðist mér allt

eins mikið styðja þá skoðun, að átt sé við Trölladyngjur í Ódáða-

hrauni. Orðalagið: „Kastaði úr sér1 byrðinni" gæti átt við ösku-

eða vikurgcs,og má þá skilja frásögnina þannig,að aska hafi borizt

allt suður í Selvog. Ég veit ekki hvort nckkuð bendir til þess,

að Trölladyngja á Reykjanesi hafi gosið vikri, en ef svo hefði

verið, gat það varla verið í frásögur færandi, þótt vikurinn

bærist í Selvog. Frásögnin er öll ruglingsleg og hlaupið úr einu

í annað; gæti vel verið, að frásögnin hefði eitthvað brjálazt í

meðferð, ef við t. d. setjum orðin: ,,Hraun rann" á undan setn-

ingunni: „allt til hafsins"  .....þá hefir Selvogur sitt gos, óháð

Trölladyngju  og  er það  sízt meiri skáldskapur,  heldur  en  til-

gátur þeirra Jónasar og Thoroddsens.

Það vekur líka grunsemd um, að gos þetta hafi ekki verið á

Reykjanesi, hve ókunnuglega er frá því sagt. Frá gosunum á

Reykjanesskaganum er sagt af miklu meiri kunnugleik, og mætti

því halda, að annálshöfundurinn hafi ekki verið eins ókunn-

ugur á Reykjanesi og ætla mætti af frásögninni af Trölladyngju-

gosinu. Öll væru þessi rök þó veigalítil á báðar hliðar, ef ekki

væri fleira við að styðjast, en nú vill svo vel til, að frá þessum

gosum er skýrt á öðrum stað (Isl. ann.). Þar segir svo um árið

1341: „Eldur í Heklufjalli með svo miklu sandfoki um vorið, að