Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						84
NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN
^J^
Z__.¦ cC-2Azi /.
3. mynd.    Hekla að 'norðvestan.
Gossprungur eru mjög aígengar hér á landi. En síðan á isöld
hefur ekki hlaðizt lip'p verulegt í'jall á neinni þeirra, að Heklu
undantekinni. Til þess er of skammt um liðið. En margendurtekin
sprungugos, eins og t. d. Skaftáreldarnir eða sprungugosin hér á
Reykjanesskaga, myndu, er til lérigdar léti, láta eftir sig smíði,
sem ekki væri ósvipuð Heklu.
4) Hraungúlar myndast jafnan úr súru eða hálfsúru hrauni,
sem er mjög tregt og rennur því ekki verulega burt frá uþptökun-
um, heldur hrúgast þar upp í kúpumyndaða hæð eða f jall. Gígur
myndast því enginn, en fjallið er hæsl upj) af sjálfri magmarás-
inni. Enginn sjónarvottur hefur verið til frásagnar um slíkt gos
—¦ ef gos skyldi kalla. En vegsummerkin tala sínu máli, myndun
þeirra verður varla skýrð á annan hátt.
Hér á landi eru allviða kynlega ljósir fjallhnúkar og tiridar,
sem að öllum likindum eru þess konar myndanir. Til dæmis skulu
hér aðeins nefnd Baula og Kerlingarf jöll. Efni þeirra er súr storka
af þeirri gerð, sem nefnist líparít. Öll eru þessi fjöll eitlhvað af-
löguð af útrænum kröftum. Óskaddaður hraungúll mun varla
vera til hér á landi. Frægasta dæmið um hraungúla, sem hafa
haldið vel lögun sinni, eru hnúkarnir les Puys á hálendi Mið-Frakk-
lands. Þeir eru hunguvaxnir með ávalan koll og hrattar hlíðar,
skriðurunnar aðeins allra neðst. Les Puys eru að vísu eldri en Kerl-
ingarfjöll (frá lokum tertiera timans), en hafa búið við blíðara
loftslag, aldrei verið sorfnir af jöklum og bera því ellina betur.
Islenzku líparitfjöllin eru aftur á móti mörg hver orðin keilulaga
tindar.
Stundum her svo við, að magmað storknar efst í rásinni, og
storkinn hrauntappi ýtist í heilu lagi upp úr henni. Það eru kall-
aðir hraunstöplar. Frægasta dæmið er Mont(agne) Pelé(e) á
eynni Martinique í Vesturindíum. Árið 1902 ýttist nýstorkinn
bergstöpull upp úr gíg þessa eldfjalls. Hann lyftist upp hér um
bil 800 m, en varð samt aldrei hærri en rúmlega 300 m, vegna þess
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128