Náttúrufræðingurinn

						08                                NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN

skammt í burtu þau örlög, er allir veikir verða að lúta — týn—

ast og gleymast í myrkri   aldanna. —

Keldusvín sést hér alloft, sérstaklega á velrum nálægt laug-

og kaldavermslulækjum. Þar, sem ég þekki til hefir þeim

farið mjög fækkandi á siðustu árum. Keldusvínið liefir jafnan

verið álitinn afar dularfullur og einkenilegur fugl og efalausl

hafa flestar sagnir um hverafugla átt eitthvað skylt við það.

Keldusvínið er einna helzt á ferli í ljósskiptunum og á næturn-

ar. Sé það ónáðað, flýgur það oft stuttan spöl, stingur sér,

stundum j.afnvel af flugi, ofan í lækinn og oft er engu líkara

en jörðin hafi gleypl það. Keldusvínið er ekki vel lil flugs fallið,

en frátt á fæti. Flugíþróttin veitir því ekki næga vernd og því

leitar það, til jarðhúsa sinna, sem oft eru undir lækjarbökkum,

þó þess sjáist engin merki að utan. Aðeins eitt dæmi veit ég

til þess að keldusvínshreiður hafi fundizt og verpti fuglinn í

sama hreiðrinu nokkur ár í röð.

Rjúpan er sá fugl Borgarfjarðar, scm uppsveitarmenn hafa

mest not af. En öðru hvoru vcrður þó rjúpnalaust með öllu.

Orsakir til þess virðast i mörgum tilfellum ókunnar. Og aldr-

ei er það fellir, sem fækkuninni veldur. Sumir halda að rjúi)-

an fari úr landi til Grænlands, en aðrir að hún villist á haf

út og farist þar. Vist er það að rjúpur hafa fundizt sjóreknar

við íslandsstrendur. í nóvember 1918 sáust rjúpur jafnvel

stórir hópar, sem ekki gátu flogið, voru það deyjandi fuglar,

holdlausir. með öllu. Sumir vildu setja þetta i samband við

Kötlugosið um haustið En ef til vill hafa sóttkveikjur eða skort-

ur á vissum gróði valdið því.

Rjúpan er flestum fuglum fremur öræfabarn og heiða. Fyrir

æfalöngu hafa forfeður hennar valið sér það hlutskipti, og

eins og önnur börn jarðar lagað sig eftir staðháttum og kröf-

um lífsins. Varla er til betri lýsing á fugli en hjá Jónasi „Hvít

með loðnar tær". Þessi orð eru svo sönn og segja svo mikið,

að aðeins skáld, sem skildi málfar öræfa og auðnar gal skapað

þau. Og samúðin sem í þeim felst verður aldrei mæld eða vegin.

Auk þcssara fugla sjást flestir eða allir íslenzkir sjófuglar

við og við þar, sem ég þekki vel til, en það eru aðallega: Bæjar-

sveit, Andakíll, Reykholtsdalur og nokkur hluti Stafholtstungna.

Farfuglum virðisl hafa fækkað mörgum hverjum, að undan-

teknum öndum og gæsum, á síðustu 20 árum. Efalaust á kjó-

inn og aðrir fuglabanar og eggjaræningjar drjúgan þátt í því.