Náttúrufræðingurinn

						34                               NATTURUFRÆÐINGURINN

sína. Spánverjar komu til Kaliforníustranda árið 1602, en risafuru

er fyrst getið í rituðu máli 1769. Þá óx önnur tegund þeirra, rauð-

viðartréð (Sequoia sempervirens) á stórri strandlengju. Síðan hefur

miklu verið eytt, einkum á 19. öld, og timbrið notað í byggingar.

Viðurinn er góður, rotnar seint og verst furðanlega ásókn skordýra.

Hinn þykki börkur er hentugur til einangrunar o. fl. nota. Úr einu

risatré fást allt að 95 rúmmetrar fyrsta flokks timburs; en þá hefur

tréð vaxið í 500 ár. Hve stóran skóg grenis eða furu á Norðurlönd-

um skyldi þurfa til jafns við þetta eina tré? — Árið 1919 var stofnað

félag til friðunar risafurunnar, sem var í útrýmingarhættu. Félaginu

hefur orðið mikið ágengt, þótt bæði sé við menn og náttúruöfl að

stríða. Rót risafurunnar gengur ekki djúpt í jörð, heldur vaxa

langar rætur til allra hliða fremur grunnt í jarðveginum. Ef t. d.

stórrigningar skola burtu miklum jarðvegi, falla trén, jafnvel hóp-

um saman í ofveðri. Það gerðist t. a. m. árið 1959. — Rauðviðar-

nafnið (Redwood) kemur til af því, að nýsagaður viðurinn er rauð-

leitur. — Vísindanafnið Sequoia er kennt við frægan Indíánahöfð-

ingja með því nafni. Hann vann alla ævi í risafuruskógunum, en

var fleira til lista lagt en hæfni til skógarvinnu, og gat sér sérstaka

frægð með því að búa til stafróf í Indíánamálum. Síðara nafnið

sempervirens þýðir hið sígræna. Rauðviðartréð er beinvaxið og

hið spengilegasta. Hið hœsta fannsl, árið 1963 og mældist rúmir 112

metrar á hæð; stofninn 4^4 m í þvermál og 13,4 m að ummáli í

brjósthæð. Hugsið ykkur hvílíkt tré. Turn Hallgrímskirkju á Skóla-

vörðuhæð er 74 m að krossi meðtöldum, en rúmir 70 m upp að

honum. Risatréð gnæfir með öðrum orðum nærri 40 m yfir kirkjuna.

— Akureyrarkirkja er 24 m há upp á turna, eða nær helmingi hærri

en hæstu tré á íslandi, en dvergur er hún hjá risafurunni miklu.

Akureyrarbrekka er 40—50 m há. Hugsum okkur að risafuran stæði

undir brekkunni á hlaði hótel K.E.A. Hún mundi samt gnæfa hátt

hátt upp yfir kirkjuturnana. — Hugsum okkur líka að 11 hæstu

trén á Akureyri og í Reykjavík stæðu hvert ofan á öðru. Hið efsta

mundi þá teygja toppinn álíka hátt til himins og risafuran mikla.

Það veitir ekki af að keyra hnakkann á bak aftur, eins og Æsir

gerðu forðum, ef horfa skal upp í hinn sígræna trjátopp Indíána-

höfðingjans.

Risatréð fyrrnefnda vex í Creeklundi í Humboldt í N.-Kaliforníu.

í grenndinni standa fleiri risar, t. d. Arco 77 m á hæð, eða sjö