Náttúrufræðingurinn

						NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN                               37

m. a. sérstaka tegund, sem fyrir ævalöngu hafði lifað sitt blóma-

skeið, en var talin útdauð fyrir milljónum ára. En hvað skeði? Árið

1941 fann kínverskur prófessor T. Kan að nafni tréð snarlifandi í

„Tígurdalnum" í SV.-Kína í 800—1000 m hæð yfir sjó. Fyrsta tréð,

sem hann fann, var 33 m hátt, en síðar kváðu vera fundin 80—100

m há tré sömu tegundar. Á árunum 1947—1949 rannsakaði banda-

rískur leiðangur útbreiðslu trjánna og fann um þúsund tré á 800

ferkílómetra svæði. Fundur trésins var heimsfrétt. Tígurdalurinn

var gerður að kínverskum þjóðgarði og grasagarðar um allan heim

kepptust við að ná í fræ. Þarna var sem sé kominn til sögunnar „lif-

andi steingervingur", talinn dauður fyrir milljónum ára. Tegundin

er skyld risafuru og er vísindanafnið Metasequoia glyptostroboides,

en kínverska heitið kvað þýða vatnsgreni. Nú er það ræktað víða

um lönd og mun jafnvel hafa komið til íslands. Árið 1967 sá ég

t. d. stór og fögur vatnsgrenitré á Mainaueyju í Bodenvatni. Til

eru Iíka væn vatnsgrenitré í Danmörku og víðar á Norðurlöndum.

Danskur maður, H. Glæsel að nafni, náði snemma í allmörg fræ

og spíruðu 13 þeirra. Vaxa nú allvíða tré af þeim stofni. Virðist

vatnsgrenið ætla að ná útbreiðslu að nýju og nú með aðstoð mann-

anna. — Risafura þrífst sæmilega í vestanverðri Evrópu í röku og

fremur mildu loftslagi, t. d. á Bretlandseyjum og í Danmörku.

Rauðviðartréð er viðkvæmara og þolir illa kalda vetur. Ekki eru

risatré líkleg til þrifa á íslandi. — Eins og fyrr var getið, munu vera

til um 3500 ára gamlar risafurur í Kaliforníu. En talið er, að fundin

séu enn eldri tré. Skógargrasafræðingurinn Schulman fann árið 1954

allmörg ellihrum broddfurutré (Pinus aristatá), sem jafnvel eru

talin 4200 ára. Þessi tré vaxa uppi í „Hvítufjöllum" í austanverðri

Miðkaliforníu uppi við skógarmörk í um þrjú þúsund metra hæð

yfir sjó. Þið getið hugsað ykkur fjallið Esju sett upp á Öræfajökul

og séð þar sígrænan furuskóg í efstu hlíðum. Þessi öldnu broddfuru-

tré hafa búið við kröpp kjör og vaxið hægt. Þau eru aðeins um 10

m há, þ. e. hin hæstu, en mörg 3—4 m og mjög gildvaxin. Toppur

hinna elztu er löngu dauður, en nokkrar greinar lifa. Stofn einnar

broddfurunnar, sem er „aðeins" 1500 ára gömul, mældist 11 m að

ummáli. Elztu broddfururnar hafa verið vaxnar úr grasi á dögum

konunganna Davíðs og Salómons og hafa lifað bæði Forn-Grikkja

og Rómverjatíð. Nú eru broddfurur ræktaðar á íslandi og virð-

ast þrífast sæmilega, vaxa hægt en hefur ekki kalið. Munu vera