Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						myndanir og bergtegundir hér að
framan. Yfirleitt er auðvelt að greina
gabbró frá graníti á hinu svarta
pýroxeni en þó eru til ljós afbrigði af
gabbrói sem minna á granít, en í graníti
eru nær engar dökkar steindir. TiJ er
berg sem eingöngu er gert úr
plagíóklasi og er samsetning þess sú
sama og plagíóklass í gabbrói. Það
nefnist anorþósít og finnst í Hrappsey á
Breiðafirði.
Þekktustu fundarstaðir gabbrós hér á
landi eru á Suðausturlandi, í Austur-
og Vesturhorni og á Stokksnesi.
Gjall
Orðið gjall er yfirleitt notað um
basískt berg sem er frauðkennt vegna
þess hve það er blöðrótt. Það er jafnan
glerkennt, svart eða rautt. Rauði
liturinn stafar, að því að talið er, af
oxuðu járni sem myndar örður af
hematíti (FejO^) í glerinu. Gjall mynd-
ast einkum við væga sprengivirkni í
eldgosum, er hraunslettur þeytast upp í
loftið og hlaðast upp umhverfis gos-
opið og mynda gjall- eða klepragíga.
Granít
Granít er stórkornótt, súrt berg. Það
er ljóst á'lit. Eiginlegt granít finnst ekki
nema á einum stað á Islandi, í innan-
verðum Slaufrudal í Lóni. Orðið
granít hefur verið notað í mjög víðri
og jafnframt lauslegri merkingu. í
steiniðnaði hefur það jafnvel verið
notað um hvaða slórkornótt storkuberg
sem er. Rétt þykir að binda orðið
granít við stórkornótt berg þar sem
aðalsteindirnar eru kvars og alkalí-
feldspöt, þ.e. Na- og K-feldspöt. Svarar
það þannig til ríólíts. Dökku steind-
irnar í graníti, sem yfirleitt eru ekki
meira en um 10% bergsins, geta verið
pýroxen, hornblendi eða glimmer. Af
glimmer eru aðallega tvær gerðir,
múskóvít og bíólít.  Hornblendi  oe
glimmer myndast ef bergkvikan er
vatnsrík en pýroxen ef hún er vatns-
snauð.
Granófýr
Granófýr er smákornótt súrt berg.
Það er ljóst á lit eins og granít, enda
aðalsteindirnar í því feldspat og kvars,
en feldspatið er hvítleitt eða bleikt en
kvarsið litlaust. Dökkar steindir í
granófýr eru yfirleitt minna en 10% af
rúmmáli bergsins. Upphaflega var
orðið granófýr notað yfir berg með
sérstakan textúr sem lýsir sér í sérstöku
samvaxtarmynstri á kvarsi og feldspati.
Kvarsið myndar innlyksur í feldspatinu
sem raða sér gjarnan á línur út frá
einum punkti, eins og geislar. Þetta
mynstur kemur í ljós þegar bergið er
skoðað í smásjá. Ekki þykir ástæða til
þess að binda nafnið granófýr við súrt
berg með nefndum textúr, heldur er
það látið gilda almennt um súrt, smá-
kornótt berg. Granófýr er víða að finna
hérlendis svo sem í Flyðrum í Hafnar-
fjalli, gegnt Borgarnesi, og í Vestur-
horni, skammt frá Höfn í Hornafirði.
Hrafntinna
Hrafntinna er glerkennt, súrt berg og
kolsvart. Hún getur verið með feld-
spatdílum. Hrafntinnan er auðþekkt á
litnum og glergljáanum. Helsti fundar-
staður hrafntinnu er í Hrafntinnuskeri
á Torfajökulssvæðinu en hún finnst
miklu víðar.
lslandít
Þetta er ísúrt, dulkornótt berg. Það
er ýmist dökkt eða ljóst á litinn, þétt í
sér og oflast vel straumflögótt. Dökki
liturinn stafar af því að bergið er að
hluta til glerkennt. Yfirleitt er erfitt að
greina íslandít frá basalti í handsýnum.
Þéttleiki bergsins og straumflögun eru
þó vísbending en ekki er hægt að
treysta á litinn.
203
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176
Blašsķša 177
Blašsķša 177
Blašsķša 178
Blašsķša 178
Blašsķša 179
Blašsķša 179
Blašsķša 180
Blašsķša 180
Blašsķša 181
Blašsķša 181
Blašsķša 182
Blašsķša 182
Blašsķša 183
Blašsķša 183
Blašsķša 184
Blašsķša 184
Blašsķša 185
Blašsķša 185
Blašsķša 186
Blašsķša 186
Blašsķša 187
Blašsķša 187
Blašsķša 188
Blašsķša 188
Blašsķša 189
Blašsķša 189
Blašsķša 190
Blašsķša 190
Blašsķša 191
Blašsķša 191
Blašsķša 192
Blašsķša 192
Blašsķša 193
Blašsķša 193
Blašsķša 194
Blašsķša 194
Blašsķša 195
Blašsķša 195
Blašsķša 196
Blašsķša 196
Blašsķša 197
Blašsķša 197
Blašsķša 198
Blašsķša 198
Blašsķša 199
Blašsķša 199
Blašsķša 200
Blašsķša 200
Blašsķša 201
Blašsķša 201
Blašsķša 202
Blašsķša 202
Blašsķša 203
Blašsķša 203
Blašsķša 204
Blašsķša 204
Blašsķša 205
Blašsķša 205
Blašsķša 206
Blašsķša 206
Blašsķša 207
Blašsķša 207
Blašsķša 208
Blašsķša 208
Blašsķša 209
Blašsķša 209
Blašsķša 210
Blašsķša 210
Blašsķša 211
Blašsķša 211
Blašsķša 212
Blašsķša 212
Blašsķša 213
Blašsķša 213
Blašsķša 214
Blašsķša 214
Blašsķša 215
Blašsķša 215
Blašsķša 216
Blašsķša 216
Blašsķša 217
Blašsķša 217
Blašsķša 218
Blašsķša 218
Blašsķša 219
Blašsķša 219
Blašsķša 220
Blašsķša 220
Blašsķša 221
Blašsķša 221
Blašsķša 222
Blašsķša 222
Blašsķša 223
Blašsķša 223
Blašsķša 224
Blašsķša 224
Blašsķša 225
Blašsķša 225
Blašsķša 226
Blašsķša 226
Blašsķša 227
Blašsķša 227
Blašsķša 228
Blašsķša 228
Blašsķša 229
Blašsķša 229
Blašsķša 230
Blašsķša 230
Blašsķša 231
Blašsķša 231
Blašsķša 232
Blašsķša 232
Blašsķša 233
Blašsķša 233
Blašsķša 234
Blašsķša 234
Blašsķša 235
Blašsķša 235
Blašsķša 236
Blašsķša 236
Blašsķša 237
Blašsķša 237
Blašsķša 238
Blašsķša 238
Blašsķša 239
Blašsķša 239
Blašsķša 240
Blašsķša 240