Samvinnan

						2                                    SAMVINNAN

Unga fólkið segir oft að það vanti verkefni. því finn-

ast öll sæti vera full, og hvergi rúm fyrir nýja menn. En

hvaða rúm var um 1860 fyrir óskólagenginn sveitapilt

norður við Mývatn? J>á var Jakob Hálfdánarson rúmlega

tvítugur. J>á var verslunin öll í höndum harðdrægra út-

lendinga og þjóna þeirra íslenskra, sem voru hálfu verri

viðfangs en sjálfir húsbændurnir. þá urðu bændurnir að

láta kaupmannastéttina skamta bæði vörurnar og verðið,

þjóðin var þá innlimuð í annað ríki, þar sem fáir báru

kensl á eðli þjóðarinnar. Jón Sigurðsson og samverkamenn

hans leystu stjórnmáiafjötrana af þjóðinni, en Jakob Hálf-

dánarson og samherjar hans brutu f jármálahlekkina. Rúm-

lega fertugur stofnar Jakob Kaupfélag þingeyinga 1881—

82. 1 aldarfjórðung stýrir hann því. þá eru komin sams-

konar félög í flestum helstu bygðum landsins. Sjálfseign-

arverslun borganna, þar sem kept er að sannvirðinu, að

réttlæti og samhjálp í viðskiftum var þá orðin varanlegur

þáttur í fjármálalífi þjóðarinnar.

Jakob Hálfdánarson og kona hans Kristín Pétursdótt-

frá Reykjahlíð áttu erfiða leið í fararbroddi. Sífeld fátækt,

miklar annir og umstang, mikið vanþakklæti og nokkur

samúð, það voru laun þeirra tveggja sem stýrðu elsta

kaupfélagi landsins fyrsta aldarfjórðunginn.