Samvinnan

						24                                      SAMVINNAN

að hafa áhrif á byggingar hér og mun hafa það framvegis.

Einn kostur hans er sá, að stíll þessi á prýðilega við stein-

steypuna, sem annars veitir lítið svigrúm fyrir fíngerða

tilbreytni í stíl. Aftur er óhætt að segja, að þessi stíll er

víða með öllu óviðeigandi, fyrst og fremst á smáhýsum,

og í öðru lagi þar sem umhverfið er í ósamræmi „við þess-

ar ljósu, köldu línur."

Nú liðu nokkur ár. Landsbankinn bygði ekki hina

stórfenglegu hvítu höll En bankinn ákvað að stofna deild

í sveit, á Selfossi, hinn fyrsta sveitabanka á íslandi. Úti-

bústjórinn Eiríkur Einarsson vildi gjarnan að útibúshúsið

yrði sveitabær. Honum mun hafa verið kunnugt um að

Ásgrímur hafði mikið hugsað um endurreisn sveitabæj-

anna í nýju byggingarefni. Að tilhlutun Eiríks Einarsson-

ar gerði Ásgrímur „sveitabæ" þann sem hér er sýndur.

J>ví miður var ekki bygt hús á Selfossi éftir teikningu

Ásgríms, heldur flutt þangað timburhús, vestan úr Búðar-

dal. Menn geta þessvegna ekki kynt sér þennan fyrir-

myndarbæ, nema eftir frummynd þeirri sem Landsbanka-

stjórnin lánaði Samvinnunni vegna þessarar ritgerðar.

Sveitabær Ásgríms er ólíkur höllinni. Sveitabærinn

mótast af tvennum fyrirmyndum, en þó veiða þær fyrir-

myndir að einni, ef lengra er leitað aftur í tímann. Fyrst

og fremst hinum gamla íslenska torfbæ, með mörgum sam-

hliða burstum fram á hlaðið, og baðstofumænirinn á bak

við, og í öðru lagi af fjallahlíðunum íslensku, sem eru

skornar sundur með djúpum þverdölum og giljum. Hver

sem ríður um eftir Eyjafirði eða Skagafirði, til að nefna

aðeins þá tvo stóru dali, sér til beggja hliða einskonar

tröllabæi með risavöxnum bæjardyrum, stofu og skemm-

um fram á hlaðið, háum burstum og djúpum sundum,

einskonar ósjálfráð eftirlíking fjallahliðanna með fellunum

og djúpu skörðunum.

þetta veit listamaður eins og Ásgrímur ofboð vel.

Hann finnur að gömlu torfbæirnir með mörgu göflunum

fram á hlaðið og baðstofumæninum á bak við er listaverk

þjóðarandans, eins og mikið af fornbókmentunum, þjóð-