Samvinnan

						S A M V I N N A N                                      35

benda á það að í einu héraði hér allnærri, er á flestum

bæjum engin eldavél til. í sama héraði vildi það til fyrir

stuttu að embættismaður var að flytja burtu. Konan hans

för á bæina í kring til að kveðja nágrannakonur sínar,

sem verið höfðu. En hún sá sér ekki annað fært en að

hafa með sér kaffi, sykur, brauð o. fl. til þess að leggja

á borð með sér, því hún vissi að kunningjakonum hennar

mundi ekki falla vel að geta ekki tekið á móti á þann hátt

að bera henni kaffi, en það áttu þær ekki til, það vissi

hún. Fátæktin var svo mikil. Eg skal að vísu játa að þetta

var í óvenjulega fátækri og niðurnýddri sveit, þar sem

kaupfélaganna hefir ekki enn notið við. En þetta dæmi

bregður þó ljósi yfir ástandið eins og það er í sumum

héruðum hér á landi.

En hvað viðvíkur því, sem eg þykist vita að margir

vilji spyrja um, — hvar eigi að taka peningana til þessa,

þá held eg að vart sé um betri leið að ræða, en hér er farið

fram á. Eg tel víst að margir fallist á þessa hugmynd

rnína í aðalatriðum, vilji auka ræktaða landið og fjölga

býlunum, en sjá ekki hvar eigi að fá féð til þess. Eg hefi

hugsað þetta mál allmikið, og fundið hliðstæðu í jarð-

ræktarlögunum og berkla-varnarlögunum. J>að fé eins og

önnur venjuleg útgjöld landssjóðs er tekið með einskonar

nefsköttum, tollunum. En þeir eru orðnir nógu þungir að

flestum finst.

Hér á landi bera efamennirnir tiltölulega lang létt-

astar byrðar. pví fanst mér, að hjá þeim yrði nú að

bera niður. Að vísu hefði eg heldur kosið að hafa þetta

sem beinan tekjuskatt, auka tekjuskatt á háum tekjum.

En það er nær ómögulegt að undirbúa frv. á þeim grund-

velli, því hér eru engar opinberar hagskýrslur til, til þess

að byggja á. I þeim skýrslum, sem til eru, er líklegast

framið lagabrot í því að greina ekki tekjuskatt frá eigna-

skatti. þessu er öllu ruglað saman, og eru því engar

ábyggilegar skýrslur til um efnahag manna. Eg hefi gert

ráð fyrir að þessum skatti yrði jafnað niður á allar meiri

háttar tekjur og eignir, á svipaðan hátt og gert er með

3*