Samvinnan

						Upphaf stóriðjunnar

og Adam Smith.

Fram á 16. öld voru handiðnir aðalskipulag iðnrekst-

urs á Englandi. Ríkið sá sér snemma skylt að hafa hönd

í bagga með atvinnurekstri á þessu sviði, og gæta hags-

muna atvinnurekenda og neytenda. í lögum og reglu-

gerðum var iðnfélögunum settar reglur um tilhögun

vinnunnar í flestum greinum, vinnutíminn ákveðinn, verð

sett á varning iðnaðarmanna, og gagnkvæmar skyldur og

réttindi meistara og iðnnema ákveðnar.

pektust þessara laga voru Iðnnemalögin frá 1563.

Slík lög voru sett til þess að halda niðri samkepninni,

tryggja iðnaðarmönnum hæfilegar tekjur, og vinna að

því að varan væri vönduð og verðið sanngjarnt. í þá tíð

voru iðnfélögin hvert á sínum stað ein um atvinnu-

reksturinn í sinni grein. Menn máttu ekki reka handiðn-

ir, nema þeir væru innan iðnfélaganna og hefðu fengið

lögboðinn undirbúning. Sökum lélegra samgöngutækja

var markaðurinn þröngur, venjulegast þorpið og nálægar

sveitir. J>að var því auðvelt að sníða framleiðsluna eftir

þörfum neytendanna, og áhættan var lítil. pað reyndi

mest á verklega æfingu meistaranna, en lítt á verslunar-

þekkingu þeirra. Meistararnir unnu í vinnustofum sín-

um með fjölskyldu sinni og fáum sveinum. peir ráku iðn

sma upp á eigin spýtur, og önnuðust söluna sjálfir. peir

voru sjálfstæðir smáatvinnurekendur, er oftast gátu

fullnægt kröfum sinnar stéttar.

Englendingar voru á 18. öld mesta verslunar- og

siglingaþjóð   heimsins   Voldug  verslunarfélög höfðu lagt