40 SAMVINNAN í'ramt jarðeigendur. Borgarastéttin nýja undi því illa að vera sett skör lægri en stóreignamenn í sveitum. Fjár- aflamenn í borgunum kostuðu því kapps um að leggja undir sig jarðir bænda, í von um nýjan gróða og aukin áhrif og virðingu í þjóðfélaginu. Jarðeignir sínar seldu þeir oftast aftur öðrum á leigu, er ráku á þeim stórbú. Landbúnaðurinn var sjálfseignarbændum og leiguliðum erfiður um þessar mundir. Á síðari hluta aldarinnar lögðu stór-jarðeigendur mikið kapp á að sölsa undir sig sam- eiginlegu beitarlöndin. Við það mistu smábændur og verkamenn í sveitum víða beitarlönd sín, og kvikfénaði fækkaði. Stórbýlin voru um þessar mundir að breyta til um búnaðarháttu. Um langt skeið hafði sauðfjárrækt ver- ið yfirgnæfandi, en um og eftir miðja öldina borgaði korn- yrkjan sig betur, sökum innflutningsgjalds á korni og aukinnar neytslu í borgunum. Bændur gátu ekki sökum fjárskorts og gamallar kyr- stöðu breytt til um búnaðarháttu á sama hátt. peir urðu því undir í samkeppninni við aðalinn og hina nýju stór- bændur, er gátu rekið bú sín með miklum fjárafla og not- fært sér nýjustu vélar og ræktunaraðferðir. Fjöldi bænda varð því að selja jarðir sínar, og bregða búi. Við þetta bættist að stóriðjan eyðilagði margar greinar handiðn- anna. Bændur og verkamenn í sveitum mistu við það auka- tekjur af handiðnum, er þeir ráku margir jafnhliða bún- aði. I styrjöldunum við Napoleon hækkuðu jarðir mikið í verði. Fjöldi bænda tók þann kostinn að selja jarðir sínar áður en verðfallið skylli á aftur. Sjálfstæðir sjálfs- eignarbændur og bjargálna leiguliðar hurfu nálega alveg á síðari hluta 18. aldar og á fyrstu áratugum 19. aldar- innar. Fjöldi þeirra varð að öreíga verkamönnum í bæj- um og sveitum. Stéttaskiftingin í sveitum hafði náð há- marki sínu. Aðallinn og stórbændur stóðu gegn fjölmenn- um öreiga verkalýð, er átti við lík kjör að búa og stéttar- bræður þeirra í borgunum. Kjarni bændastéttarinnar á liðnum öldum, miðstéttin, hinir fjölmennu sjálfseignar- bændur (yeomanry) var úr sögunni.
Beinir tenglar