U S A M V I N N A N að skoðanir hans væru í fullu samræmi við veruleikann. Bók hans vakti mikla athygli og aðdáun. Var henni tek- íð tveim höndum af öllum þorra manna. Hún var þýdd á flestum tungumálum hér í álfu meðan hann lifði. Hon- um til mikillar ánægju gætti brátt áhrifa hennar á skoð- unarhátt ráðandi stétta. Skapferli Adams Smith er lýst þannig: að hann hafi verið maður rólyndur en tilfinningaríkur, tryggur og vin- íastur og dulur í skapi. Frábitinn var hann öllu félagslífi, og dró sig í hlé eftir bestu getu í samkvæmum. Við fyrstu kynni þótti hann þur í bragði og fámáll. I fárra vina hóp var hann kátur og aðlaðandi. Bjartsýnn var hann á menn og málefni, og sínum nánustu sýndi hann frábæra alúð og umhyggju. Brjóstgóður og viðkvæmur, hjálpaði hann bágstöddum einatt fram yfir það er efni hans leyfðu. Adam Smith var ógiftur alla æfi; bjó hann með móður sinni meðan hún lifði, en misti hana nokkrum árum fýr- ir dauða sinn. Adam Smith naut virðingar og samúðar allra er þektu hann, sökun hans frábæru mannkosta. Hann dó í júlí 1890. Bók Adams Smith, þjóðarauðurinn (The wealth of nations, er stytt úr titli bókarinnar: The inquiry into the nature and causes of the wealth of nations), kom út 1776. Enskt þjóðlíf stóð um þær mundir á gatnamótum. þróun atvinnulífsins og nýjar hugsjónir höfðu veikt undirstöðu æfagamallar landsmálastefnu og aldarháttar. Fram und- an blasti við atvinnufrelsið og verksmiðjuiðnaðurinn, er átti eftir að rífa niður til grunna máttarviði gamalla at- vinnuhátta og byggja upp að nýju. Adam Smith skoðaði hina frjálsu samkepnisstefnu frekar sem hugsjón en veru- ieika í framtíðinni. þrátt fyrir framsýni hans og glögg- skygni var honum hulið það sem framtíðin bar í skauti sínu. Hann bjóst ekki við því, að hin frjálsa samkepni myndi ná jafnföstum tökum og raun varð á. fegar James Watt hafði í smíðum gufuvél sína fékk hann leyfi Adams Smith til að vinna að uppgötvun sinni innan múra há- skóla Edinborgar. Vart hefir Adam Smith þá grunað að
Beinir tenglar