Samvinnan

						56                                      SAMVINNAN

rilja starfa lengur að stefnumálum þeirra, og hagsbótum

sínum á samvinnugrundvelli eða annara orsaka vegna,

segja sig úr þeim. Breyttar ytri kringumstæður, svo sem

burtflutningur af félagssvæðinu o. fl., hefir eðlilega oft í

för með sér að félagsmaður verður að segja sig úr félagi

sínu. þegar slíkt er eigi fyrir hendi,veldur úrsögnum venju-

legast ekki, að félagsmaður sjái sér réttilega haga í því

að skilja við félagið. Úrsagnir stafa einatt af áhrifum frá

andstæðingunum, er með rógburði hafa gert það tortryggi-

legt og auðtrúa félagsmenn fráhverfa því, eða jafnvel

neytt þá til að ganga úr félaginu. Kaupfélögin eiga það

sífelt á hættu, að andstæðingunum takist að tæla skilnings-

iitla og áhugalitla félagsmenn úr þeim, þótt þeir bíði beint

og óbeint tjón við að skilja við þau. Slíkir menn þurfa

sjálfs síns vegna dálítið aðhald og félögin verða að vera

við slíku búin. Eðlileg sjálfsvörn félaganna væri sú, að þau

áskildu sér rétt til að borga mönnum ekki út inneign þeirra

fyr en eftir ákveðinn tíma frá því er þeir segðu sig úr

félögunum. það leiðir einnig af anda samvinnunnar, að

félagsmenn geta ekki afsalað öðrum réttindum sín-

um í félaginu án samþykkis félagsstjómar. Starfsemi kaup-

félaganna hvílir fyrst og fremst á samúð og samvinnu

mannlegra vera, en ekki á f jármagni og gróða. þau verða

því í slíkum tilfellum, fyrst og fremst að taka tillit til

skilnings og áhuga nýrra félagsmanna fyrir hlutverki sam-

vinnunnar. Félagsmenn geta tekið út tekjuafgang og

sparifé í sjóði er þeir vilja, með stuttum fyrirvara,

og innstæðufé í stofnsjóði fá- þeir greitt er þeir ganga úr

félögunum.

I fljótu bragði virðist, að það sé að tefla á tvær hætt-

ur með framtíð félaganna, að borga mönnum út inneignir

sínar um leið og þeir ganga úr þeim. Hvorki hlutafélög

né venjulegar lánsstofnanir hafa þorað að bera jafn mik-

ið traust til innstæðueigenda eða hluthafa eins og kaup-

félögin sýna félagsmönnum sínum. í hiutafélögum verða

hluthafar að selja hlutabréf sín, ef að þeir vilja losna við

félagið og ná fé sínu aftur, er þeir hafa lagt í fyrirtækið.