Samvinnan

						82                                      SAMVINNAN

herra, sem sögur fara af. William Pitt varð forsætisráð-

herra Englands 1783, aðeins 24 ára að aldri.

petta er í fullu samræmi við skaplyndi Engleridinga.

peir eru íhaldssamir og fastheldnir við fornar venjur. En

þegar þeir fara að breyta frá venjum, þá gera þeir það

svo, að aðrar þjóðir verða undrandi.

J>egar stjórnarskifti eru, þá víkja úr sæti auk ráð-

herranna, allir undirráðherrar, og hinir æðstu embættis-

menn við hirðina. Alls um 60—70 persónur.

Stjórnarmyndun gengur vanalega fljótt og greið-

!ega. Eftir enskum skilningi getur enginn flokkur verið

höfuðlaus. Hann verður að hafa foringja, sem allir viður-

kenna, og vita að á að taka við völdunum, þegar flokkur-

inn kemst í meiri hluta. Jiegar stjórnin missir vald yfir

meiri hluta þingsns, snýr konungur sér til foringja and-

atæðinganna og biður hann um að mynda stjórn. Hann

ráðgast svo við flokk sinn, og ef það þykir gerandi að

taka við völdunum, þá myndar hann stjórn, án þess að

ráðfæra sig frekar við flokk sinn. það er óhugsandi á Eng-

landi, að gengið sé til atkvæða á flokksfundum um það,

hverir eigi að hljóta ráðherratign, eins og þekst hefir

hér á landi og víðar. Flokkurinn velur sinn besta mann

fyrir foringja, og svo velur hann sér aftur samverkamenn

í ráðuneytið. Auðvitað verður hann þó að velja menn,

sem þingið telur sæmilega. Annars getur hann átt von á

vantraustsyfirlýsingu samstundis. í síðústu hundrað ár

hefir það aðeins skeð einu sinni, að konungur hefir beðið

mann, sem ekki var viðurkendur flokksforingi, að mynda

stjórn, og það mishepnaðist.

pegar til kosninga kemur, veit því öll alþýða hver

tnundi verða hinn nýi forsætisráðherra, ef stjórnin kynni

að falla. Nú hafa í margar aldir, og alt fram á síðasta

mannsaldur, verið aðeins tveir stjórnmálaflokkar í landinu,

sem skifst hafa á um völdin, og oftastnær verið álíka hæfir

til stjórnarstarfa. petta hefir skapað meiri ró og öryggi í

stjórnmálunum á Englandi, en þekst hefir í öðrum lönd-

um. pjóðin veit, að hað er ekki hundrað í hættunni, þótt