Tímarit kaupfjelaganna

						12

einkum amar að. Kynnið yður hvað það er, sem þess-

ir menn óttast mest, hverjum kjörum þeir eiga að sæta,

hvernig hugsunarlíf þeirra er og lífsstefna, ef um slíkt get-

ur verið að ræða, og þér munuð eigi lengi þurfa að leita

að orsökunum til alls þessa.

Nú er það hugsjón ýmsra kaupfélagsmanna, nú er það

þeim sannleikur, að kaupfélagsskipulag, sem verndar með-

limi sína gegn yfirdrottnun cinstakra auðsafnenda í verzl-

unarmálum, en veitir aftur á móti öllum meðlimum sínum

hlutfallslegan þátt í fyrirkomulagi, ábyrgð og ágóða fé-

lagsius, sé styrk stoð og örugg vörn gegn voðanum, er

annars sé í vændum. Það er sannfæring, þeirra að

samskonar skipulag og aðferð hljóti að ryðja sér til

rúms í fleiri greinum en þeim, er að verzlun lúta, og

muni verða til heilla, hvervetna þar, sem um ábyrgð, hagn-

að og kostnað er að ræða.

Meginsetning þessara manna er: Burt með vald og

drottnun örfárra auðkýfinga, en inn á hvert heimili með

eðlilega hluttöku í fyrirkomulaginu, framlögunum, ábyrgð-

inni, gróðanum. Þeir trcysta á mátt og eðli félagsskipu-

lagsins, mannlífinu til friðsællar framsóknar.

Um þetta mál þyrfti að rita miklu betur og itarlog-

ar, en ég hefi fóng á; en ég verð að láta við það sitjaað

drepa lauslega á stefnuna og grundvallaratriðin.

Jafnskjótt sem kaupfélag Pingeyinga hafði náð veru-

legri fótfestu hér í sveitunum og var búið að sotja sér

lög og reglur, voru félagsmonn, bæði af iunri og ytri hvöt-

nm, knúðir til að setja spurninguna um lífskraft félags

síns á odd. Innri hvatirnar voru þær, sem jafnan fylgja

hugsandi mönnum: að gæta þegar að stefnu, eðli ogsann-

leik málefnisins. Ytri hvatirnar voru einkum þær, að fé-

lagið átti í höggi við sterkríka verzlun á Húsavík, sem

gat fyllilega boðið smælingjum byrginn; þá, og jafnan síð-

an, veitti sá maður verzlun þessari forstöðu, cr þegar sá

hvert sök horfði. djarfur, kjarkmikill og fastlyndur maður,