Tímarit kaupfjelaganna

						16

þeir, sökum þessarar sannfæringar, leggja i sölurnar að

líkindum nál. 30°/0 af þeim hluta verzlunar sinnar, sem hjá

kaupmönnum lendir.

Andstæðingar kaupfélaganna heimta hagfræðislegar

skýrslur, er sýni hagnaðinn við  kaupfélagsskapinn.

Kaupfélagsmenn, jafnt sem aðrir þegnar ríkisins,

sem ekkert umboðslegt vald hafa, eigi ekki kost á því,

að geta með nægilegu valdi heimtað jafnvíðtækar og ítar-

legar hagskýrslur sem þær, er hér þyrfti að gcfa, til að

fullnægja þessum kröfum. En það vill svo vel til, að án

þessara formlegu hagskýrslna eru nóg föng fyrir hendi,

til þess að s^'na það, sem með þarf í þessu máli, kugsanrétt,

hagfræðislega og reikningslega. Hver óvilhallur hugsandi

maður getur látið sér það nægja.

Flestum kemur saman um það, að innlend verzlun sé,

hagfræðislega skoðað, hollari en útlend verzlun til sann-

arlegra þjóðþrifa. Kaupfélag Þingeyinga er verulega inn-

lend verzlun, eða með öðrum orðum, að hagnaðurinn við

verzlun félagsins lendir hjá landsmönnum, að svo miklu

leyti sem verða má, eins og auðmagni landsins er nú var-

ið. Þótt verzlunararðurinn dreifist í allar viðskiftahendur

félagsins, mun erfitt að sýna það hugsanrétt, að þjóðholl-

ara sé að sópa arðinum í örfáa auðkongalófa. Þá mætti

eins vel gera alla íslendinga að ófrjálsum verkamönnum,

svo sem 20 slíkra smájarla, og fela þeiiii svo allar nmbæt-

ur og framfarir í atvinnuvegum landsins, láta jarlana sjá

um allar andlegar og líkamlegar þarfir verklýðsins. Nú

sém stendur ríkir þessu líkt ástand víða erlendis í heilum

borgarhlutum og héruðum. Bn hamingjan verndi Islend-

inga frá slíku hlutskifti.

Það getur vel verið, að eins'töku kaupfélagsmaður sýn-

ist eigi standa betur að vígi í efnalegu tilliti en granni

hans, sem við kaupmann skiftir, þó að staða þeirra í öðru

tilliti sé eigi talin verulega mismunandi. Þessi dæmi hygg

ég þó að eigi séu mörg. Þess er og hér að gæta, að bæði

getur aðstaðan aldrei verið alveg jöfn, því síður hæfileikar