Tímarit kaupfjelaganna

						17

hússtjómenda eða þarfir og kröfur heimilanna, og svo tel

ég það víst. að, ef kaupfélagsviðskiftin hafa eigi sjáanlega

auðgað kaupfélagsmanninn, þá mun það þó koma í ljós, ef

vel er skoðað, að kaupfélagsmaðurinn sé hinum auðugri

að ýmsum þægindum lífsins. Hann liíir þá betra lííi, á

færri leyfilegar kröfur óuppfylltar; hann hefir meira frelsi

og fleiri menntameðul fyrir sig og sína. Þeir, sem nú telja

allt þetta lítilsvirði, eru monn, sem til lítils kemur að eiga

orðastað við. Það eru annaðhvort smásálarlegir nienn, sem

géra sér ofur lágar og auðvirðilegar hugmyndir um sælu

lífsins og tilgang þess, eða þeir eru þá svo miklir harð-

stjórar, að þeir telja það nóga sælu fyrir lýðinn að geta

bjargað lífinu nokkur ár. Þótt lýðurinn verði að kryppl-

ingum á sál og lí: ama að hálfnuðu skeiðinu, það gerir

lítið til, bara það tóri í honum golan.

Þegar talað er um árferði og hagsæld landsmanna,

þykir það jafnan miklu skifta, hvernig verzlunin hefir ver-

ið það tímabil, sem um er að ræða. Það ereflaust tal-

inn stór hagur, ef menn í ár fyrir jafnan gjaldeyri og

menn höfðu í fyrra fá svo sem 30°/0 meira af jafngóðum

útlendum vörum. Geti menn nú hagað svo verzlun sinni,

að mismunurinn eða hagnaðurinn verði 60°/0 meiri en í

fyrra, og þessi viðauki sé kaupfélagsskap að þakka, hvern-

ig verður þá sagt að hagnaðurinn sé einskis virði? — Hvað

er þá talnafræði að marka? — Finni menn ekki hagnað-

inn, eða sjái hann neiusstaðar koma í ljós, þá sýnist það

ekki heldur gera hót að verkum, hvernig með fjármuni er

farið. Það gerir þá ekkert til, hvernig verzlunin er, hvort

hún er hagstæð eða ekki, innlend eða útlend. Þjóðin stend-

ur þá jafnrétt, hvort heldur hún vinnur eða missir þessa 30°/0

árlega næstu hundrað ár.

Eg hefi nú stuttlega minnzt á störf Kaupfélags Þing-

eyinga og hvað því hefir ágengt orðið. Nú vil ég benda

á hið helzta, sem mér sýnist enn vanta til þess, að félag-

ið sýni, að það þurfi ekkert að vera upp á kaupmenn kom-

ið, heldur geti alveg losað þá við störf sín.    Ýmsra ástæð-

Timarit kaupfjelaganna. I.  1896.                                               2