Tímarit kaupfjelaganna

						19

Ég sé eigi betur en, að hann sé lokaður úti í nepjunni og

gcti enga von haft um það að komast í ylinn hjá félag-

inu. Kaupfélag vort á það lof skilið, að það hefir sýnt

talsverða viðleitni í því að hjálpa fátæklingum til þess að

vera með. Með því hefir það eigi að eins sýnt sjálfsagða

mannúð og borgaraleg hyggindi i því að koma í veg

fyrir sveitarvandræði í mörgum tilfellum, heldur hefir það

og með því sýnt, að það skildi frumtök sín og gerði sér

markmið sitt Jjóst: að geta komið í stað kaupmanna.

En „betur má, ef duga skal".

Ef fél. kostar eigi kapps um að koma svo ár sinni

fyrir borð, að það geti látið alla hina fátæku og máttar-

litlu vera með, þá er sú hugsjón þess sápubóla, að kaup-

félag geti komið í stað kaupmanna. Ef lcaupmaðurinn á

að annast alla hina fátæku og lítilsigldu, þá sýnast mér

kaupfélögin sneiðast sínum mesta ljóma; þá sýnast mér

störf félaganna til þjóðþrifa meira en hálfu minna virði

en ella. Þá sýnast mér kaupfél. að eins persónulegar

gróða-,,klikkur" en ekki sannarleg þjóðheillafélög.

Ekki ætla ég mér að halda því fram, að félögin eigi

eingongu með beinum fjárframlöguin að lána fátæklingun-

um, méðan þeir eru að rétta við, þótt ég líti svo á, að

kaupfélagsmenn bæði geti gert það og eigi að gera það að

notícru leyti, heldur vil ég að félögin einkum útvegi bráða-

birgðarlán og ábyrgist lánin. Til er og enn handhægara

meðal. Þegar verzlunin gengur vel, eins og síðastliðið ár,

og menn, sem mikið innlegg hafa haft, eiga talsverðan af-

gang sem innieign í reikningi sínum í félagsdeildinni, þarf

eigi annað en taka ekki þessa innieign út, heldr láta hana

standa óhreyfða á góðum vöxtum í deildinni. Þá getur

deildin leyft hinum fátæku að skulda jafnmikla upphæð

sem innieign efnamannanna er. Þetta þarf ekki að vera

nein sérleg áhætta, eða litlu meiri hætta en nú er sam-

fara hinni sameiginlegu ábyrgð. Innieignamennirnir geta

og jafnan haft vakandi auga á því, hvernig hinir noti lán-

2*