Tortryggni. (Úr „Ófeig-i"). Jeg ætla mjer ekki að tala um tortryggnina yfir höf- uð, þ. e. að segja: þessa erfðasynd mannkynsins, eða þá þessar leyfar af menntunarleysi og skrælingjanáttúru; það er ekki mitt meðfæri. Meira að segja: jeg treysti mjer ekki til við tortryggnina sem íslenzkan þjóðlöst, þjóðar- mein eða þjóðarsjúkdóm. Jeg ætla einungis að minnast á hana sem kaupfjelagsmein og meira ekki. Og — „ekki svo að skilja", að mjer ógni tortryggnin hjá kaupfjelagsmönnum svo mjög. Jeg kannast við það, að oss er naumast ætlandi að vera alveg frelsaðir af þeirri erfðasynd, hafnir yfir þann skrælingjaskap, heilir orðnir af því þjóðarmeini, sem einna mest einkennir oss íslendinga, En tveunt er það, sém menn einu nafni nefna tortryggni og er þó ranglátt, að hvorutveggja eigi óskilið mál: Monn rannsaka með skynsemi og athygli annara manna hvatir og framferði, viðbúð og viðskifti; því ekki er allt gull sem glóir, segja menn, og þetta er hin skynsamlega tor- tryggni. Hin tortryggnin líkist draugatrúnni: Menn sjá grýlur og glámsjónir í hverjum skugga eða jafnvel gang- andi ljósum logum. En því miður er það mjög títt, að þcssum tveimur tegundnm slær saman hjá mönnum, þótt það sje eiginléga hin síðari, sem einkennileg er fyrir al- menning hjer á landi. Og — jeg segi það aftur — jeg furða mig eiginlega ekki á tortryggninni í Kaupfjelaginu, þegar — auk þess scm jeg er búinn að telja upp — tekið er tillit til þess, hve ýmsir mótstöðumenn fjelagsius blása að þeim kolum, þcssu óþrjótandi eldsneyti sundurlyndisins og heimskunnar;
Beinir tenglar