30 þessara manna. Sanikeppni kaupmanna, sem er eitt hið harðasta strið, sem nú er háð, sjer fyrir því. Ekkert em- bættiseftirlit gæti komizt í hálfkvisti við eftirlit keppinaut- anna. Pess vegna er það hið mesta vogunarspil, sem nokk- ur kaupmaður getur gert, að fremja það gagnvart við- skiftamönnum sinum, sem er sviksamlegt að almennings- dómi1 og því hættulegra er það, sem kaupmaðurinn á meira undir tiltrúnni; þar býr hann í höndur keppinautum sín- um hið bitrasta vopn, ef þeir geta granð það upp, og þeir grafa það upp fyr eða seinna og nota það ómjúklega. Um umboðsmann vorn, hr. L. Zöllner, ætla jeg að verða fáorður sjerstaklega. Jeg vil að eins geta þess, þótt það hafl minni þýðingu, en það sem áður er sagt, að hann hefir sýnt oss tiltrú í íieiru en því, að senda oss vörur og lána oss fje. Hann hefir árlega greitt oss til baka verð fyrir vantandi vörur, sem alls nemur mörgum hundruðum króna, og hefir ætíð farið eftir sögusögn fjelagstjórnarinn- ar, sem eigi allsjaldan hefir komið í bága við skýrslur skipstjóranna á skipum hans. Hefði hann sýnt oss þá tor- tryggni og vífilengjur, sem oft eiga sjer stað í viðskiftum hjer, væri fjelag vort svift nokkrum hundruðum króna. Já, jeg hefi álíka mikla trú á þessum ofsjónum, sem sumir menn sjá alltaf í fari umboðsm. fjelaganna og ýmsra starfsmanna þeirra, eins og jeg hefi á afturgöngu Gláms a) Það er einkennilegt í þessu sambandi, að eumir kaupmenn, sem ekki vilja vamm sitt vita í því að draga á tálar, eða pretta viðskifta- menn sína, eða brigða orð sín við þá í viðskiftamálum, svífast eigi að dreifa út lygasögum og óhróðri um sína keppinauta. Hagsmunir þeirra hafa hjer skapað tvennskonar samvizku, ef maður mætti svo að orði komast. Qagnvart þeeBum mönnum heflr viðskiftamaðurinn ekkert að óttast; en keppinauturinn er í sífelldri hætfu. Þessi tvennskonar aam- vizka kemur annars fram í ótal tilfellum og hjá óllum stjettum. Marg- ur heiðvirður maður, sem er mjög Bamvizkusamur hvervetna þar, seni hann á æru sína, tiltrú og hagsmuni á hættu, svíkst um margt, þai sem vauiun og afikiftaleysið lætur honum líðast það.
Beinir tenglar