Tímarit kaupfjelaganna

						37

skiftamálum, og sem í rauninni er friðsöm og kyrlát bylt-

ing, sem ummyndar þjóðfélögin gagngert. Aðaleinkenni þess-

arar stefnu eru: 1. að allir samskonar atvinnurekendur í

hverju landi ganga í sjálfsábyrgðarfélög (cooperativ eða

solidarisk) til þess að koma reglubundnu skipulagi á fram-

leiðsluna, flutning hennar og sölu; allt á kostnað og á-

byrgð   framleiðenda,   sem   þá   eru einnig einir um arðinn.

2.  að allur verkalýður gengur í sjálfsábyrgðarfélög, til að

gæta réttar síns gagnvart stærri atvinnurekendum, og ná

hlutdeild í arði og ábyrgð hinna framleiðandi atvinnuvega,

3.  að ríkið (landstjórnirnar) skerst í leikinn og gerist ó-

hlutdrægur dómari í öllum misklíðum þessara flokka eða

félaga, og vakir yíir því, að enginn þcirra misbjóði öðrum

eða kúgi, og hefir sú afskiftascmi gengið svo langt, að í

Englandi heíir landstjórnin ákveðið vinnutíma í verksmiðj-

unum, og í Ameríku flutningstaxta á járnbrautum hinna

stóru brautartélaga. í stuttu máli: stefnan er sú, að ríkið

hafl yfirumsjón atvinnuveganna og viðskiftanna, eins og

hvers annars, er þjóðirnar varðar, án þess sjálft að vera

atvinnurekandi, en það er einmitt þetta, sem allir friðsam-

ir og vísindalega hugsandi sósíalistar vilja og vona að verði.

Af þessari hreyfingu má og nokkurnveginn gera sér hug-

mynd um, hvcrnig skipulag mannfélagsins muni verða, er

fram á næstu öld kemur.

Hér á landi eru þessar kyrlátu og friðsömu byltingar

lítt þekktar. Hér hafa þær ekki gert vart við sig annar-

staðar en í kaupfélagsskapnum. Ekki svo að skilja, að í

byrjun hans væru mönnum kunnar eða ljósar þessar stefn-

ur og hreyfingar hjá öðrum þjóðum, svo að hann yrði

byggður á þeim eða settur í samband við þær; þeir kaup-

félagsmenn eru ef til vill færri enn í dag, sem það gera.

En þeim, sem álíta kaupféiagsskapinn annað og meira en

augnabliks- eða millibils-ástand, og hafa reynt að gera sér

grein fyrir stefnu hans, eðli og áhrifum, getur ekki dulist,

að hann er alveg sama eðlis sem félagsskapur sá, er hér

hcflr verið lýst, að i honum or fólghin visir til friðsamrar