42 sínar og verndun burt frá honum, þá yrði hann að sætta sig við að setjast á bekk með blámönnum í Afríku. Að vér, Norðurálfumenn, kunnum að telja til íimm, er ekki yfirburðum vorum að þakka, heldur hinu, að skipulagið hefir þegar við fæðinguna gert oss hluttakandi í gömlum andans arfi. Lögvernduð heimili og „familíu"líf, lögskipaðir skól- ar, lögbundið þjóðlíf, það eru bankarnir, sem borga oss út þennan arf vorn; undir hagnýtingu hans er það komið, hverjir menn vér erum, hvort vér erum siðaðir menn eða skrælingjar. En hlutverk hverrar kynslóðar er, ekki ein- ungis að hagnýta sér arfinn, heldr einnig að auka hann og ávaxta handa komandi kynslóðum, og það er skipulagið, sem gerir það mögulegt; ef vér glötum því eða spillum, þá glötum vér einnig vorum andans arfi. En til þess að brjótast alla leið frá skipulagsleysi villimanna til þess skipulags, sem Evrópuþjóðir nú hafa lært, hefir mannsand- inn þurft marga tugi alda, þvi: „vort ferðalag gengur svo grátlega seint", og „mörgum á förinni fóturinn sveið, er frumherjar mannkynsins ruddu þá leið" .... „til áfang- ans, þar sem vér stöndum". Og ef vér nú sjáum og saunfærumst um, að skipu- lagið, félagslífið, er rót og undirstaða allrar siðmenningar, allra framfara, allrar siðferðislegrar lífsnautnar og gleði, allrar auðlegðar, andlegrar og líkamlegrar, þá hljótum vér einnig að sjá og sannfærast um, að það er hið sjálfsagð- asta, brýnasta og helgasta skylduverk hverrar kynslóðar og hvers' einstaklings að bæta, fegra og fullkomna skipu- lagið, félagslífið. Þetta viðurkenna þjöðirnar líkameðlög- gjafarstarfinu. Og sumir menn1 hafa metið svo mikils þessa skyldu, að þeir hafa gert hana að trúaratriði, og jafnvel að þungamiðju trúarbragðanna. Eæktin við þessa skyldu' er hinn siðferðislegi þáttur ættjarðarástarinnar, er knýr manninn til að gjaldá þjóðfélagi sínu með vöxtum það stofnfé, er hann hefir af því þegið. Það liggur í eðli hinnar félagslegu framþröunar, að *) Aug. Comte og George Elliot t. d.
Beinir tenglar