43 sérhverri nýrri kynslóð opnast nýir vegir, nýar sjónarhæð- ir. Hver sú kynslóð, eða hver sá einstaklingur, sem hik- ar við að leggja fram á hinn nýa veg, eða skortir þrótt til þess að hefja sig á nýar sjónarhæðir, hefir svikist um hlutverk sitt, hefir svikið þjóð sína og afkomendur, svikið mannlífið og tilgang þess. Það er afturfór, því: „mönn- unnm miðar, annaðhvort aftur á bak, ellegar nokkuð á leið". Flestir streitast við og verja allri ævi og öllum kröft- - um til þess að auka sín persónulegu efni, að draga sam- an arf handa börnum sínum. Þetta er í sjálfu sér alls ekki vítavert, eins og skipulaginu nú er háttað. En það er mjög misbrúkað og misskilið. Því hversu miklum per- sónulegum arfi sem vér söfnum handa einstökum mönnum, þá vinnum vér niðjum vorum tiltölulega lítið gagn með því, og alls ekkert, ef niðjarnir eyða honum til ónýtis, sem oftar á sér stað. En bætt og fegrað félagslíf er arf- ur, sem ómögulegt er að eyða, og sem allir njóta. GHati þjóðlífið honum, geymir sagan hann. Það er félagslífið, skipulag þess, andi þess og stefna, sem langmesta blessun eða bölvun hefir í för með sér fyrir kynslóðirnar og hvern einstakling. Það er betra að vera fátæklingur í vel skip- uðu þjóðfélagi, en að sitja í gulldyngju í því þjóðfélagi, sem ekki verndar hið siðferðislega gildi auðsins. Engin þjóð væri neinu nær fyrir það, þó hver einasti einstak- lingur hennar væri millíónaeigandi, ef hún ætti engan sam- eiginlegan auð, andlegan né líkamlegan, eða nokkurt skipulag og félagslíf. Hún væri bara hjörð af villimönnum. — En ef vér gætum bygt oss svo réttlátt, sterkt og rúmgott skipu- lag, að æðaslög lífsins óhindruð flyttu heilnæmt og nærandi blóð út í hvern einasta lim, skipulag, sem gerði þekking- una og siðmenninguna að sameign allra manna, sem skifti gæðum lífsins jafnt á milli mannanna, en færi sparlega og drjúglega með þau, — þá værum vér menntaðastir allra þjóða, þá mundu börn vor og niðjar bjargast vel, og blessa minningu vora og gjöf lífsins, þótt ekki hlotnaðist hverjum
Beinir tenglar