50 oss hafa því ekki komið í ljós gallar og öfgar skipulags- ins eins berlega og hjá stórþjóðunuin. Vér erum allir sam- mála um, að skipulag vort þurfi og eigi að breytast. Vér hötum allir það skipulag, sem erlendur þjóðflokkur hefir neytt upp á oss, sér en ekki oss til hagsinuna. Að þessu leyti stöndum vér vel að vígi gajcnvart hinu gamla skipulagi. Vér hikum oss eigi við að rjúfa það, þegar vér getum, að minsta kosti nokknrn hluta þess. En um hitt munu vera skiftar skoðanir, hvernig skipulagi voru skuli haga framvegis, ef vér nú skyldum geta ráðið því sjálfir. Þeir eru því miður flestir, sem hugsunarlaust vilja herma alt eftir öðrum þjóðum. Þeir sjá gæðin, sem þeirra skipulag hefir veitt þeim, en gallarnir og meinsemdirnar djdjast þeim, enda er það dulið, svo sem unnt er. En þessum meinsemdum megum vér ekki gleyma, ef vér vilj- um komast hjá að innleiða þær hjá sjálfum oss. Vér verð- um að leitast við að skilja, í hvaða sambandi þær standa við það skipulag, sem jafnframt framförunum hefir frani- leitt þær. Eii þessar meinsemdir eru einkum: algert eigna- leysi, þekkingarleysi og siðleysi mikils fjölda af mannfólk- inu, og þar af leiðandi eymd og volæði, en á hinn bóginn hóflaus eyðsla, siðspillandi sællifi, iðjuleysi, saurlifnaður og veiklun þess hluta fólksins, sem yfir auðnum ræður. Gagn- vart þessum meinum eru nú hinar voldugustu þjóðir úr- ræðalitlar, og það veldur á tvennan hátt vantrúnni og þreytunni, sem öðru fremur einkennir þessi aldarlok. En til þess að vér getum varast vítin, verðum vér að þekkja þau. Vér verðum að kynná oss re^mslu annara þjóða, og reyna til að skilja hana hleypidómaiaust. En til þess að geta það, verðuni vér fyrst að losa sjálfa oss við alla kreddutrú á gamla skipulagið. Vér megum ekki skoða það eins og helgidóm eða guðlega fyrirskipun, er eigi megi snerta við. Mönnum hættir svo til að blanda saman lög- málum náttúrunnar og mannlegu skipulagi, sem orðið er svo gamalt og rótgróið, ogþess vegna búið að fá á sig helgiblæ. En það riður á því að kunna að gera réttan
Beinir tenglar