Guðfinna Eydal UM HLUTVERKASKIPTINGU KYNJANNA ¦ ¦ ¦ ¦" BBPTgSB '" ' .,-' ,,'M ¦ '¦•- •¦ tit '¦ \ fkí'H ¦fe^ 1 jBrrr~~T~"Tni ^mSJLfavwn iiB^'*'^W • •'- - ¦ "-'"^f-J'.'*' • '-'¦¦>-;:?S ^hHBSA^^Mh^V ¦-. <' i ¦ fev«f ¦¦¦ 'r> '¦:¦'"-/¦'¦ "'-'jA Ww*~ fW WkJk-''V? júb 'fMiðÁsÆ 1>>V:.:1J1 ^RpO^i^S ¦ p \ ':VÍÍrSv/;..'« SS>w- 'T; ^{'¦^•¦¦"V^-x-; ^PJbfi' .¦.¦-?* i '*'"V "*: flp^f ilÉ^^l Ef reynt er að henda reiður á, hvernig karlar og konur haf a öðlazt svo ólík hlut- verk sem raun ber vitni, er oft bent á að líf fræðilegur munur hafi valdið vinnu- skiptingunni áður fyrr. í okkar menn- ingu er það árþúsunda hefð, að karlar fari á veiðar, heyi strið o. s. frv. Þar sem karlmaðurinn sá um flesta hluti utan heimilisins, kom það eðlilega í hans hlut að yfirgefa það, þegar smáframleiðslan á heimilunum breyttist í verksmiðjufram- leiðslu og því um líkt. Þá kom barnaupp- eldi og heimilisstörf i hlut konunnar, og þar með fengu kynin gjörólík hlutverk. Atvinnumarkaðurinn varð yfirráðasvæði karlmannsins, og heimilið konunnar. Svona er þetta i stórum dráttum ennþá, og fæstar konur eru þess meðvitandi, að þessi skipting sé röng. Þess vegna risa þær ekki gegn henni. Ekki er að búast við stuðningi frá körlum. Þeir hafa not- ið ýmissa forréttinda, og forréttindi láta menn sjaldnast af hendi ótilneyddir. Til að vita, hvar fólk á heima í stétta- þjóðfélagi, notum við ýmis hjálpargögn. Þar eru aldur, kyn, menntun og staða þyngst á metunum. Þessi atriði eru ná- tengd, því að kyn og aldur ráða oft miklu um það, hvort maður hlýtur menntun, og þá hvaða menntun maður fær. Menntun og kyn ráða meðal annars þvi, í hvaða stétt maður lendir og hvaða hlutverki maður gegnir i samfélaginu. Hvernig kynið eitt ræður stöðu manns, kemur skýrast í ljós i hinu hefðbundna húsmóðurhlutverki konunnar; konur meta sig gjarnan eftir því, hvernig þeim tekst að halda heimili og hvernig þær sjá um börnin. Hvernig stendur á þvi að uppreisn kvenna gegn kynjamisrétti hefur átt svo erfitt uppdráttar? í grófum dráttum má segja, að konan hugsi enn um börnin, manninn og heimilið, að fáar konur leggi út í langskólanám, flestar vinni frekar meðan „hann" er við nám, og ef þær leggi út i eitthvert nám, þá velji þær gjarnan eitthvað sem hæfir kvenhlutverki þeirra, svo sem fóstra, kennari eða hjúkrunar- kona. Það gæti nefnilega komið sér vel að hafa einhverja menntun til að hlaupa uppá, ef hana langar eða hún þarf að vinna úti. Af hverju er þessu svona farið? Eru þessi hlutverk aðeins ætluð konum, og er það eðlilegt, að þær velji störf í sam- ræmi við kyn sitt og eðli, eða er eitthvað annað að verki, og þá hvað? Fárra kosta völ Konur víða um heim hafa bundizt sam- tökum um að reyna að gera konuna „frjálsa" og sýna henni fram á, að hlut- verk hennar í samfélaginu hingað til sé ekki meðfætt, ekki háð hormónastarf- semi, og stafi ekki af þvi að sálarlíf henn- ar sé svo frábrugðið sálarlífi karlmanns- ins, heldur sé þessi fasta hlutverkaskipt- ing afleiðing af því samfélagi sem við lifum i; hvernig það hefur ákvarðað og ákvarðar, hvað hæfi konum og hvað karl- mönnum. Einnig hafa kvenréttindakonur reynt að vekja kynsystur sínar til vit- undar um rétt sinn til að geta hugsað og skilið eitthvað af því sem gerist í um- heiminum, sem kannski stuðlaði að þvi að konur fengju meiri sjálfsvitund og innihaldsmeira líf. Það eru aðallega kon- ur á þrítugsaldri, sem hafa tekið þátt í umræðum um þessi mál; þær hafa oft fengið tiltölulega góða menntun (a. m. k. miðað við konur), og þær tilheyra oftast efri stéttum þjóðfélagsins. Hvort þær hafa lent þar fyrir tilverknað mannsins eða af eigin rammleik skiptir ekki öllu máli. Það sem máli skiptir er, að þessi hópur kvenna hefur orðið minnst fyrir barðinu á kynjamisréttinu; hann er minnst kúgaður, og því engin furða að hæst heyrist í honum. Á sama hátt eru það ekki verst menntuðu negrarnir sem blanda sér í umræður um kynþáttamis- rétti, og lægst launuðu verkamennirnir þegja oft um launamisrétti. Þannig er það einnig um konurnar milli 35 og 70 ára; þær ræða sjaldnast um kynjamis- rétti, þó þær verði mest fyrir barðinu á því. Margar þessara kvenna hafa orðið fórnarlömb taugalyfja, þegar tilveran hef ur orðið þeim óbærileg. Þær haf a allt- af átt að vera til taks þegar einhverjum í fjölskyldunni þóknast, og síðan, þegar notagildi þeirra fer að minnka, finnst þeim þær ekki hafa tilverurétt sem kven- 24
Beinir tenglar