Samvinnan

						Konfúsíus

þessum tíma: „í mörg ár sté ég ekki fæti

mínum inn í borg. Ég ól fágæta fugla í

þúsundatali. Þeir komu og átu úr lófa

mínum óttalausir, þegar ég kallaði á þá.

Landstjórinn í Kúang-kan frétti af okkur

og kom í heimsókn. Síðan bauð hann okk-

ur að slást í f ör með sér til höf uðstaðarins

sem „óvenjulegum hæfileikamönnum", en

við afþökkuðum." Það er ekkert því til

fyrirstöðu að bæta sögukorni þessu við

aðrar þær ýkjur, sem Lí Pó gerði sig sek-

an um til að hressa upp á orðstír sinn

gegnum árin.

Nokkru síðar batt hann enda á einveru

sina og gerðist „farandriddari". Sem

slíkur var það heilög skylda hans að hefna

þess óréttar, sem framinn var gegn kon-

um og börnum. Lögleg var slík iðja ekki,

en Konfúsíanisminn hvatti til slíkra

verka, og þetta kann að haf a veitt Lí Pó

útrás fyrir mikið af ungæði hans. Vinur

hans einn frá þessu tímabili sagði frá því,

að skáldið hefði í krafti „Hsí" rekið sverð

sitt gegnum álitlegan fjölda fólks, áður

en hann hefði fengið nóg af öllu saman

og tekið að fást við friðsamlegri sýslan.

Flakk

Á eftir fór flökkutímabil, þar sem hann

hélt inn í skógana miklu og borgirnar í

austri. Það var aðeins sjaldan, að hann

sneri aftur til Szechwan, enda þótt hann

skrifaði oft um landshluta þann í síðari

skáldskap. Við dvölina í Jangchow, sem í

þann tíma var stærsta hafnarborg Kína,

sá hann á bak miklu fé á mjög skömmum

tíma: „Á minna en einu ári stráði ég um

mig meira en þrjúhundruð þúsundum í

myntfé," segir hann. „Hvenær sem ég

rakst á tiginn júngkæra í erfiðleikum,

kom ég honum til hjálpar — en það sýnir,

hversu lítt ég mat peningana og hve

fúslega ég lét þá af hendi rakna." Trúi

þessu hver sem vill!

Á þessu flakki hitti Lí Pó hinn nafn-

kunna lærdómsmann, taóistann Sú-ma

Ch'eng-cheng. „Hann sagði, að ég hefði

yfirbragð hins ódauðlega," skrifaði Lí Pó

síðar, „og að i mér væri efniviður til að

verða raunverulegur taóisti og fylgja

honum á sálförum í alheiminum. Til þess

að tjá tilfinningar mínar í þessu sam-

bandi samdi ég fú nokkurt um „Bjargið

mikla og fuglinn fágæta". Við þetta er

aðeins það að athuga, að í þeirri líkinga-

framsetningu, sem fólst í kvæðinu, setur

Lí Pó fram boðskap, sem ekki er sérlega

kurteislegur í garð Sú-ma og þess vegna

hinu unga óþekkta skáldi til litils sóma.

Pundur Lí Pós og þessa mikilsvirta

fræðaþuls kann að hafa kitlað hégóma-

girnd þóttafulls unglings út yfir öll tak-

mörk, en vafi leikur á, að samvistir þeirra

hafi varað lengi, þar sem eitt af því sem

meistarinn, í bága við aðra taóista,

heimtaði af lærisveinum sínum, var að

þeir héldu sig frá víndrykkju, og okkur

er kunnugt um að Lí Pó hélt sig aldrei

frá þeirri iðju alla ævi.

Hjá tengdafólki

Árið 726 gekk hann svo að eiga sonar-

dóttur fyrrverandi rikisráðherra og nú f ór

i hönd tími friðsældar á óðali tengdafjöl-

skyldunnar norður af Hang-kow. í upp-

hafi var víst ekki ætlunin, að dvölin yrði

svo löng, því að menn hafa eflaust búizt

við, að Lí Pó skyldi nú hefja að þéna sér

til lífsviðurværis. Hann freistaði þess að

vísu eftir beztu getu, en virðist ekki hafa

haft heppnina með sér í því tilliti. Enginn

virtist hafa sérstök not fyrir hann.

Sennilegt er, að mætur hans á sterkum

drykkjum hafi gert hugsanlega vinnu-

veitendur afhuga honum. Og þannig bjó

hann áfram hjá tengdaforeldrum sínum

í mörg ár. Ef litið er á samtímaheimildir,

lítur raunar út fyrir að Lí Pó hafi aldrei

átt eigið heimili. Ýmist bjó hann hjá for-

eldrum einhverra kvenna sinna eða þá

að hann var hýstur af eigin ætt. í Kína

hafa skyldur f jölskyldunnar gagnvart illa

stöddum meðlimum alltaf verið mjög um-

fangsmiklar: Sérhver sá sem bar nafnið

Lí í þá daga mundi ósjálfrátt hafa talið

það skyldu sína að leggja þessu útsláttar-

sama skáldi eitthvað gott til. Og af öllum

þeim kvæðum, sem hann beindi þegar

tímar liðu til fólks með nafngiftina Lí,

má með talsverðri vissu ráða, að það hafi

verið háttur hans við að gjalda auðsýnda

gestrisni.

Löng heimsókn

Það var árið 730 að Lí Pó hitti Meng

Haó-jang, sem var nokkrum árum eldri

og einn af virtustu skáldum samtíðar-

innar, en hann dró sig snemma út úr op-

inberu lífi og leitaði einverunnar milli

fjallanna. Greinilegt er, að Lí Pó hreifst

af hinum fræga starfsbróður, og í nokkr-

um af beztu kvæðum sínum tókst honum

að tjá á heillandi hátt þær vináttutilfinn-

ingar, sem bundu þá böndum ævilangt.

Skömmu síðar lézt hin unga eiginkona

hans, sem hafði alið honum tvö börn. í

þann tíma átti Lí Pó sér vin, sem hét

Jiian og menn vita harla lítið um nema

það, að hann var af fornri embættis-

mannaætt. Vinur þessi gerði samt sem áð-

ur allt sem í hans valdi stóð til að létta

Lí Pó lífið eftir ástvinamissinn og bauð

honum að búa hjá sér þann tíma, sem þá

fór í hönd. Árið 734 settist Lí Pó að hjá

Jtian og foreldrum hans og dvaldist í

vinarhúsum næstum eitt ár. Sennilegt er

Lí Pó hafi verið betur séður sem gestur

í upphafi en þegar dró að lokum þessarar

löngu heimsóknar — en það var nokkuð

sem hann átti eftir að upplifa alla ævi

sína. Góða hugmynd um viðhorf sitt til

tilverunnar á þessum árum gaf Lí Pó

sjálfur í hinu meistaralega kvæði „Bréf

úr útlegð", sem samið er mörgum árum

síðar, en þar lýsir hann meðal annars

einmitt samverunni með Jtian.

Þegar hann loks hvarf frá fjölskyldu

vinarins, tók hann stefnuna á Jen-ch'eng

í Suður-Sj antung, þar sem f aðir hans var

embættismaður á þessum tíma. Hér var

það, sem Lí Pó kynntist þremur lærdóms-

mönnum, sem bjuggu á bakka Bambus-

fljóts og höfðu lítil samskipti við fólk.

Það eru sennilega þessir fundir, sem síðar

urðu tilefni til sögunnar um hina löngu

dvöl Lí Pós sem eins af „Hinum sex vitr-

ingum í bambuslundinum". Það er samt

sem áður staðreynd, að Lí Pó settist alls

ekki að hjá þessum einsetumönnum, held-

ur hélt hann ferðinni þvert á móti áfram

næstum strax, og flakkaði á komandi ár-

um víðsvegar um hin mörgu héruð Kína.

Árið 738 var hann á nýjan leik í Jang-

chow, og nokkrum árum síðar gekk hann

á eitt af hinum fimm helgu fjöllum, T'aí

Sjan. í einu af hinum stórbrotnu kvæð-

um, sem hann samdi um þetta, gefur

harm skýra mynd af ferðinni. En þegar

hann tók að segja frá afreksverkinu sem

einstaklingur, varð allt það, sem gat

haft stórbrotin áhrif, aðeins að raupi.

„Að ég náði öruggur fram að ganga,"

sagði hann, „átti ég fyrst og fremst því

að þakka, að ég tók á mig hina ströng-

ustu föstu í 3000 daga (!!) og skrifaði

áfram „Taó Te King" á silkirullu. Ég reið

hvítri hind sama veg og keisarinn hafði

farið nokkrum árum áður."

Árið 742 hitti Lí Pó taóistahöfundinn

Wu Jtin, og það var honum að þakka,

að nafn Lí Pós náði fyrst eyrum keisar-

ans, enda þótt Lí Pó — trúr sinni venju

— eignaði það auðvitað prinsessu einni,

að hann var skömmu síðar boðinn til

hirðarinnar.

Hjá keisaranum

Þegar Lí Pó kom til Ch'ang-an var hon-

um ekki fengið neitt opinbert embætti

eins og hann hafði vænzt, heldur þvert

á móti vísað til að deila húsrými með

ýmsum öðrum skáldum í hinni svokölluðu

Han-lín-akademíu, þar sem skáldaval rik-

isins var haft til taks, svo að hægt væri

að kalla á þá með minnsta fyrirvara, þeg-

ar þörf krefði og yrkja skyldi í sambandi

við hátíðasamkomur.

„Ég reið gæðingi frá stalli sjálfs keis-

arans," sagði Lí Pó síðar, „stígvél mín

voru úr fínasta víravirki, söðullinn

prýddur hvitu jaði — rúmið úr filabeini

og rekkjóðirnar af finasta silki. Ég snæddi

af gullfati, og þeir sem áður höfðu snúið

við mér baki komu nú auðmjúkir í heim-

sókn."

Svo stórmannlegt var það nú varla; í

mörgum af síðari kvæðum sínum gaf

Lí Pó mun hæversklegri lýsingu á dvöl

sinni við hirðina, sem í raun og sann-

leika varð honum mikil vonbrigði.

Meðal vina hans frá árunum í höfuð-

37