Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Andvari

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Andvari

						GUNNAR STEFANSSON                                                       ANDVARI
Þetta beina kjör forseta íslands skiptir meginmáli um stöðu hans meðal
þjóðarinnar. Það veitir embættinu þyngd og með því hlýtur forseta að vera
fengin sjálfstæð staða gagnvart Alþingi, ella myndi þingið kjósa hann eins
og í upphafi var ætlunin og gæti þá vikið honum frá ef til ágreinings kemur.
En þannig er það ekki, forseti situr ekki í skjóli þingmeirihluta og þingið
getur ekki haggað við honum meðan hann virðir stjórnarskrána. Þjóðkjörið
hlýtur að tákna að litið sé á forsetann sem eins konar umboðsmann þjóðar-
innar gagnvart stjórnkerfinu sem hafi vald og rétt, jafnvel skyldu, til að
skjóta undir dóm þjóðarinnar umdeildum ákvörðunum þingsins um hin
stærstu mál, svo að landsmenn geti sjálfir, milliliðalaust, skorið úr um þau.
Stjórnskipun okkar er að vísu þingræði eins og í nálægum löndum. En því
má aldrei gleyma að lýðræðið er þingræðinu æðra og forseti íslands er kjör-
inn trúnaðarmaður almennings sem á að gæta þess að þingið brjóti ekki
gegn vilja þjóðarinnar.
Um þessi atriði og önnur sem varða forsetaembættið fjallaði Sigurður
Líndal prófessor í ítarlegri grein í Skírni 1992, „Stjórnskipuleg staða forseta
íslands", sem hér má vísa í. Þessi grein kom talsvert við sögu fyrir nýaf-
staðnar forsetakosningar. Þar er ekki síst fjallað um hinn svokallaða mál-
skotsrétt sem lýst er í 26. grein stjórnarskrárinnar þar sem kveðið er á um
heimild forseta til að synja lögum staðfestingar. Þau öðlast að vísu gildi
þótt hann synji, en skulu þá lögð undir þjóðaratkvæði. Sigurður telur eðli-
legt að líta svo á að málskotsréttur forseta sé virkur í raun, „enda ekki heil
brú í því", segir hann, „að efna til þjóðkjörs um valdalausan forseta þar
sem ekki er um annað að kjósa en persónulega eiginleika."
Það kom greinilega í ljós við undirbúning forsetakjörs að þessu sinni að
þjóðin vill að forseti íslands hafi þetta vald og beiti því við sérstakar að-
stæður. Meir að segja má fullyrða að vægi forsetaembættisins sé að miklu
leyti undir því komið að þetta ákvæði sé virkt og öllum ljóst að það er ekki
orðin tóm. Gagnstæðri skoðun hefur að vísu Þór Vilhjálmsson hæstaréttar-
dómari lýst í nýlegri ritgerð, „Synjunarvald forsetans", í Afmælisriti Gauks
Jörundssonar, 1994. Þór telur að vald forseta sé í reynd ekkert, hann geti
ekki á eigin spýtur neitað að undirrita lög og þótt hann geri það samt
breyti slíkt engu og engin þjóðaratkvæðagreiðsla þurfi að fara fram. Sam-
kvæmt því áliti er 26. grein stjórnarskrárinnar sem um þetta fjallar dauður
bókstafur. Enginn stjórnlagafræðingur hefur opinberlega tekið undir álit
Þórs. En í reynd er þetta auðvitað pólitískt mál en ekki lögfræðilegt, enda
er forsetaembættið pólitískt í eðli sínu þótt forsetinn sé ekki flokksleiðtogi.
Ætti miklu fremur að styrkja pólitískt hlutverk forseta en draga úr því. í
vitund almennings getur hann ótvírætt gegnt slíku hlutverki. Þegar sú hugs-
un kemur fram nú er það árétting á því sem fyrr hefur gerst. Þrisvar sinn-
um í sögu lýðveldisins hefur þannig formlegum tilmælum verið beint til for-
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV