Andvari

						ANDVARI

Jón Baldvinsson.

Eftir Sigurð Jónasson.

I.

Fram yfir síðustu aldamót var mikill stéttamismunur hér

a landi. Guðmundur skáld á Sandi segir frá því nýverið í

^ndvaragrein, að svo mikill hafi stéttamismunur verið til

sveita, að mægðir hafi verið sjaldgæfar milli ríkra bænda

°§ snauðra, og að í umtali hafi bólað mjög á því, að óðals-

°ændur töldu fátækt sjálfskaparvíti og amlóðahátt. Og úr

PVí svo var um bændur, er það víst, að verkafólk til sjávar

°§ sveita og annað alþýðufólk kenndi sizt minna þessa mis-

munar.

I kvæðinu Eden dregur Þorsteinn Erlingsson upp ófagra

mynd af efnalegu og andlegu ástandi verkalýðsins, eins og

°°num kom það fyrir sjónir á þeim tíma:

„En ljótt var að sjá niðri í sorpunum hér

hja svínbeygðum verklýð  og  snauðum.

Mig furðaði hann þeytti  ekki því,  sem  hann  ber

af þrælmennsku, forsmán og nauðum.

Þeir reyndu ekki  að kvika né ránka við  sér,

þótt  reytt  væri   af  þeim   eins   og   sauðum.

Þeir þakka  að  það  klaklaust  í  kistuna  fer,

sem  kann  að vera  ætt  af þeim  dauðum."

Líklega tekur Þorsteinn þarna nokkuð djúpt í árinni, en

eJdur er jafnan orsök reykjar og víst er um það, að efnaleg

cJór alþýðu á íslandi um og eftir síðustu aldamót þurftu

Uikilla umbóta við, ef vel átti að farnast íslenzkri þjóð í

framtíðinni.

, **ott menntun alþýðu væri á þessu tímabili hvergi nærri

Hls góð eins og hún er talin vera orðin nú á síðustu árum,