24 Bjarni Benediktsson andvabi mundi England telja sér nauðsynlegt að fá hernaðarbæki- stöðvar hér á landi. Grunur þessi fór mjög leynt og varð svo að vera eftir öllum atvikum. Ríkisstjórnin var þó ekki aðgerðalaus og lét þegar hefja athugun á, hver ráð væru lík- Iegust til þess að firra landið slíkum voða og hvernig við skyldi bregðast, ef hann bæri að höndum. Nokkur bið varð þó á því, sem óttazt var, og eftir að Finn- landsstyrjöldinni lauk, dró lítils háttar úr kviða manna. Þetta var þó einungis skin á undan skúr, því að aðfaranótt 9. apríl var Danmörk hertekin af Þýzkalandi. Islenzku ríkisstjórninni var þegar Ijóst, að nú var þöví þeirra aðgerða, sem fyrirhugaðar höfðu verið. Hún lét þvl strax sama dag ganga frá tveimur þingsályktunartillögum, sem hún flutti á Alþingi næstu nótt og þar voru samþykktar af öllum þingheimi. Fyrri ályktunin var um æðsta vald í málefnum ríkisins og hljóðar svo: „Með þvi að ástand það, sem nú hefir skap- azt, hefir gert konungi íslands ókleift að fara með vald það, sem honum er fengið í stjórnarskránni, lýsir AlþmS1 yfir því, að það felur ráðuneyti íslands að svo stöddu með- ferð þessa valds." Samkvæmt stjórnarskrá ríkisins fer konungur með hið æðsta vald i málefnum þess. Nú á dögum er þetta vald ao vísu fremur form en það hafi raunveruleg áhrif konungs 1 för með sér, því að sjálfsagt er talið, að konungur fari eftir tillögum ráðherra sinna um allar stjórnarathafnir. En al" beini konungs er nauðsynlegt form. Ef því er ekki fullnægt. eru ýmsar stjórnarathafnir ólöglegar. Má hér einkum nefna staðfesting laga, útgáfu ýmissa stjórnarerinda, samninga viO önnur ríki, kvaðning Alþingis, slit þess, frestun og rof, ýms- ar embættaveitingar o. s. frv. Undirskrift konungs er nauð- synleg um allar þessar ráðstafanir, til þess að þær veroi gildar. Ráðherrarnir verða því að vera í föstu sambandi viO þann, sem með konungsvaldið fer. Samband þetta hefir a° vísu aldrei verið svo náið sem skyldi, en þó hefir fram a° þessu ætíð verið hægt að ná til konungs, eða þess, sem meO
Beinir tenglar