Andvari

						aNdvari             Sjálfstæði Islands og atburðirnir vorið 1940                     25

Vald hans hefir farið, þegar mikið hefir legið við. En 9.

apríl, þegar mest reið á, að beinu sambandi konungs og ráð-

herra væri haldið, slitnaði það. Þá komust meginherir tveggja

niestu hernaðaraðilja, sem sagan greinir, á milli íslendinga

°g konungs þeirra. Meðan svo stendur, getur vitanlega ekki

att sér stað sú samvinna, sem eftir stjórnarskránni er nauð-

synleg milli konungs og ráðherra.

I íslenzkum lögum eru ekki fyrirmæli um, hvernig að

skuli fara, þegar svona stendur á. Mælt er fyrir um það,

hvernig fara skuli, ef konungur getur hvorki gegnt konung-

dsemi í Danmörku né á íslandi. Að hinu er alls ekki vikið,

"vernig að skuli fara, ef honum er einungis ókleift að fara

nieð vald sitt hér. í íslenzku lagadeildinni hefir ætíð verið

kennt, að ef konungur vanrækti stjórnarstörf á íslandi, þá

yrði ráðuneyti þess að fara með konungsvald, unz Alþingi

gerði aðra skipan. Aldrei hefir verið efazt um, að svo bæri

H§ fara að um þetta ólögákveðna tilfelli; en það, að kon-

uHgi sé ókleift að fara með valdið, er þessu alveg hliðstætt,

°g sjálfsagt að láta hið sama gilda um hvort tveggja. Rikis-

Valdið kemur frá þjóðinni. Alþingi er fulltrúi hennar og

tess vegna bar þvi að segja til um það, með hverjum hætti

skyldi með konungsvaldið farið, þegar hinn rétti aðili gat

^igi beitt því. Hitt nær engri átt, sem flogið hefir fyrir, að

Ur því að konungur gat eigi farið með vald sitt, þá hefði

^anska ríkisráðið átt að taka við þvi. Það er að vísu rétt,

að danska ríkisráðið á stundum að fara með konungsvald,

ef konungur getur í hvorugu landinu beitt valdi sínu. En

Pað á aldrei að fara með konungsvald, ef ómöguleikinn tek-

Ur einungis til íslands, enda alveg Ijóst, að nú var danska

rikisráðinu engu fremur kleift en konungi að fara með vald

ftans hér á landi.

Alþingi hafði þess vegna ekki einungis heimild tjl að ráð-

stafa meðferð konungsvaldins, heldur bar því til þess stjórn-

skipuleg skylda. Með þessu var ekki framið stjórnlagarof,

neldur þvert á móti stjórnskipun ríkisins haldið uppi á hætt-

unnar stund. En í ályktuninni má ekki telja felast meira en