Andvari

						68                                           Jóhann Sæmundsson                                   andvabi

meti hrátt, eða sjóða það í vel luktum ílátum og hræra sem

minnst í.

B-bætiefni. B-bætiefnin eru í rauninni mörg, en sá er

kosturinn, að þau fara jafnan saman í fæðunni. Helztu B-

bætiefnagjafar eru lifur og ýmsar korntegundir, en því ao-

eins, að hýðið og þá kímið sé malað með. Afhýdd hrísgrjón

eru bætiefnasnauð. Heilhveiti, gróft rúgmjöl, bygg, hafrar

og bókhveiti eru hins vegar auðug að Bi-bætiefni. Aðrir B-

bætiefnagjafar eru grænar baunir, kartöflur, gulrætur, spínat,

salat, eggjarauða, mjólk, hrogn, sild, lax, lifur og önnur inn-

ýfli, magurt spendýra- og fuglakjöt. Mest er þó af B-bæti-

efnum í geri (ölgeri). B-bætiefnin leysast upp í vatni og ætti

því að sjóða matinn í sem minnstu vatni og hagnýta soðið,

svo að bætiefnin fari ekki til spillis. Þau þola suðu sæmilega.

Bi  þó  lakar  en  hin.

C-bætiefni. C-bætiefni þolir illa loftáhrif og suðu, ef loft

kemst að því samtímis. Enda þótt það virðist hverfa úr fæð-

unni kaldri fyrir loftáhrifin ein, er talið, að líkaminn geti

gert sér þess full not og afturkallað breytinguna, er súrefm

loftsins hefir valdið á því. En hafi það verið hitað upp i eða

upp undir suðuhita, eyðileggst það, svo fremi loft kemst að

því samtímis. Þó þolir það suðu allvel í sumum grænmetisteg-

undum, sennilega vegna þess, að loft kemst miður vel ao

því, eða þá að nokkur sýra er í grænmetinu. Má telja þao

mikla bót, að grænmeti sé soðið í dálítið sýrðu vatni, því ao

siður er þá hætta á, að þetta bætiefni skemmist. Helztu C-

bætiefnisgjafar eru ýmsar grænmetistegundir, ávextir og

rótarávextir. Má þar einkum nefna grænkál, rósakál, kart-

óflur, steinselju, hreðkur, salat, spínat, hnúðkál, gulrætur,

krækiber, skarfakál, tómata, sítrónur og appelsínur. Þá ma

nefna nýmjólk og undanrennu, sé hún ekki soðin. Ennfreniur

eru þurrkaðar, grænar baunir auðugar að C-bætiefni. Seu

þær látnar spíra, eykst í þeim C-bætiefnið og getur því hver

og einn framleitt C-bætiefni heima hjá sér, enda þótt um

hávetur sé, með þessu móti.

C-bætiefni leysist upp í vatni og er því jafnan hætta á, að