Andvari

						andvahi                              Rannsókuarnefnd ríkisins                                      83

landsins, í sambandi við væntanlega hagnýtingu annarra

þjóða. Ekki ósjaldan byggðu erlendir fjárbrallsmenn glæfra-

'eg hlutafélög á skrumkenndum sögum um auðlindir, er

Þeir þóttust eiga og hafa látið rannsaka á íslandi. Var nafn-

togað í þvi efni hið svo kallaða „barónsmál", þar sem er-

lendir fjárplógsmenn komu með miklu yfirlæti til Islands

°g þóttust vilja reka stórfellda námuvinnslu á Vesturlandi

°g töldu sig vilja biðja Alþingi og ríkisstjórn um mikil

hlunnindi vegna þessarar væntanlegu stóriðju. Urðu ýmsir

hér á landi til að leggja trúnað á það, að þessir menn hefðu

ráð á miklu fé og væri alvara að hefja hér mikinn atvinnu-

rekstur. Það kom að vísu fljótlega í ljós, er nefnd úr Al-

þingi tók að kynna sér erindisrekstur þessara manna, að

þar var á engu að byggja. En á hinn bóginn urðu margir

lil að lá ríkisstjórninni, að hún skyldi ekki hafa hlynnt sér-

staklega að þessum væntanlega iðnrekstri. Ríkisstjórnin

hefði staðið mjög illa að vígi, ef hér hefði verið við hæfa

menn að eiga, því að hún gat ekki byggt á neinum innlend-

um rannsóknum um náttúrugæði þau, er hið erlenda félag

taldi sig vilja taka til hagnýtingar.

Utanríkismálanefnd tók þá til umræðu allt málið um hús-

bóndarélt íslendinga yfir gæðum landsins, og um vald ís-

lendinga yfir rannsóknum á sínu eigin landi. Það var ber-

sýnilegt, að islenzku þjóðinni var stórlega misboðið með

bví, að erlendir menn töldu sig hafa rétt til að fara um ís-

land þvert og endilangt, án leyfis frá íslenzku þjóðinni

sjálfri. Engin sjálfstæð menntaþjóð leyfir erlendum mönn-

Um slíkan ágang. Það eru eingóngu heimskautalöndin og

svæði i heitum löndum, þar sem villtar eða hálfsiðaðar

þjóðir búa, þar sem aðkomumenn fara leyfislaust þvílíkar

i'annsóknarferðir.

Það varð samkomulag milli þingmanna úr lýðræðisflokk-

i'num að hafa samtök um að taka nú í taumana. Var í því

skyni borin fram og samþykkt tillaga til þingsályktunar

um að skipa skyldi þriggja manna nefnd sérfróðra manna

til   að   hafa   yfirumsjón   með   öllum   náttúrurannsóknum   á