Andvari

						94                                             Baldur Bjarnason                                     andvari

gert að sænsku skattlandi. Svíar færðu Finnum rómversk-

katólska trú og vestræna menningu. Var það Finnum til

ómetanlegs gagns og Svíum og vestrænni menningu er það

fyrst og fremst að þakka, að Finnar hafa í öllu komizt

langt fram úr frændum sínum við Hvítahaf og efri Volgu,

cn þeir voru kristnaðir frá Byzans eins og Rússar og

meðtóku eins og þeir grísk-katólsku trú og austræna menn-

ingu.

Á 13. öld voru mikil átök í Finnlandi milli grísk-katólskra

og rómversk-katólskra trúboða og jafnframt reyndu rúss-

nesku stórfurstarnir að seilast til valda í Finnlandi. En

Rússar voru að lokum algerlega reknir úr landinu, og 1323,

er hinn endanlegi friður var saminn, voru ákveðin þau

landamæri, sem Finnland hefir að mestu enn í dag, og þar

með dregin takmörkin milli grískrar og rómverskrar kat-

ólsku  og  vestrænnar  og  austrænnar   menningar.

Finnskir bændur lifðu síðan í tvær aldir í móðurskauti

hinnar rómversku katólsku og nutu mikils góðs af því;

Klerkar og munkar siðuðu þjóðina og færðu henni listir

og menningu hinnar alþjóðlegu kirkju, en ekki mynduðust

þó finnskar bókmenntir í landinu, því allt, sem var ritað

af munkum og klerkum, var á latínu.

Finnar lifðu á þessum öldum einangraðir frá öðrum Norð-

urlandabúum. Vald Svía í landinu var mjög lítið og þó eink-

um eftir að Svíþjóð varð háð Dönum með Kalmarsamband-

inu. Finnsku bændurnir lifðu einangraðir, en frjálsir og

engum háðir, nema biskupum sínum og háklerkum, sem

raunverulega stjórnuðu landinu, en vald þeirra var þó ekki

meira en svo, að bændurnir héldu jarðeignum að mestu.

Finnland var því á þessum öldum frjálst bændaland, og

aðall og konungar Dana og Svia létu sig mál þess litlu skipta,

enda litið á það sem afkrók, sem ekki væri þess verður, að

um hann væri hirt. Finnland blómgaðist, atvinnuvegirnir

tóku miklum framförum, merkur og skógar voru rudd og

ræktuð og velmegun bændanna óx. Finnar tóku engan þátt

i styrjöldum  Dana og  Svía  á  15.  öld,  en hins vegar voru