Andvari

						andvari                                        Finnland                                                95

nriklar ýfingar milli Finna og Rússa. í lok aldarinnar, þegar

Svíar brutust algerlega undan Dönum og Vasa-ættin hófst

til valda í Svíþjóð, fylgdi  Finnland  Svíþjóð.

Gustav Vasa innleiddi siðabót Lúthers í báðum löndum

sínum. í fyrsta skipti varð finnskan bókmál og menningar-

mál. Biblían var þýdd á finnsku og prestarnir gáfu út á

finnsku sálmabækur og bænabækur. Finnsku bændurnir

lærðu smátt og smátt að lesa og skrifa, en samt sem áður

var sænskan enn í 3 aldir drottnandi menningarmál Finn-

lands. íbúar bæja og sjávarsveita hafa frá ómunatíð talað

sænsku, en sænskan varð nú mál allra embættismanna,

nema prestanna, og menntamenn landsins töluðu og rituðu

sænsku, enda þótt þeir væru alfinnskir að ætterni. Eftir

siðskipti, er kirkjan var svipt lendum sínum og jarðeignum,

fengu sænskir aðalsmenn mikil lén í Finnlandi og fluttu

þangað hópum saman. Gamall finnskumælandi aðall var

að vísu til i landinu, en hann glataði brátt tungu sinni og

tók að mæla sænsku. Á 16. og 17. öld risu upp í Finnlandi

margir kaupstaðir, sem ráku verzlun og viðskipti við Sví-

bjóð. En þar eð öll viðskipti í milli landanna fóru fram á

^ænsku, tóku bæjabúar og kaupstaðafólk upp sænska tungu

°g urðu smám saman að Svíum. Sænskan varð þannig hið

opinbera mál Finnlands og mál allrar yfirstéttarinnar,

nienntamannanna og nokkurs hluta alþýðunnar. Finnlandi

var að öllu stjórnað sem héraði af Svíþjóð og Finnar urðu

sænsklundaðri en Svíar sjálfir og konunghollari en sjálf

konungsættin. Það voru finnskir bændasynir og bændur,

sem mynduðu kjarnann í her Gustavs Adolfs og Karls XII.

Pinnskir hermenn létu í þúsundatali „sitt blóð á Leipzig-

sléttum, Póllands-söndum, Narva-melum" — í þágu sænska

ríkisins. Alla 17. öld var sænska ríkið í uppgangi og hagur

^innlands blómgaðist að sama skapi, verzlunin efldist og

iðnaður tók að blómgast og ný og ný svæði voru tekin til

ræktunar og byggð. Finnland fékk líka nokkurn landauka

frá Rússum. 1617 voru Kexholmlén og Vestur-Karelía lögð

Undir Finnland og þá fékk Finnland sín núverandi landamæri.