Andvari

						98                                             Baldur Bjarnason                                     andvari

Finnum lítið,  og mörg héruð,  sem  áður voru  sænsk,  hafa

tekið upp finnska tungu.

Rússastjórn styrkti mjög baráttu Finna á móti sænsk-

unni, því að hún leit svo á, að öruggasta ráðið til að halda

Finnlandi væri að eyða þar sænskum áhrifum. En Rússar

vissu ekki, hvílíkur lífskraftur bjó í finnsku þjóðinni. I

Finnland reis brátt upp finnskumælandi borgarastétt, skip-

uð iðnrekendum og stórkaupmönnum, og þessi borgarastétt

varð miklu auðugri og harðari í horn að taka en hinar

gömlu og hámenntuðu sænsku yfirstéttir. Óhindrað af Rússa-

stjórn myndaðist svo í landinu mjög öflug verklýðshreyfing

og samvinnuhreyfing. Samhliða þessu döfnuðu vestrænar

lýðveldisskoðanir við háskólann í Helsingfors og alþýðu-

skólana finnsku. Það var engu Iíkara en að hið litla Finn-

land væri að verða hinu stóra Rússlandi ofurefli i menn-

ingarlegu tilliti. Finnskir vísindamenn vörpuðu ljóma vest-

rænnar hámenningar yfir hið áður óþekkta land. Tónsnill-

ingar eins og Merikanto og Sibelius létu tóna þúsundvatna-

landsins með skógunum miklu óma í hljómlistarsölum Ev-

rópu. Það er sennilegt, að engin smáþjóð í Evrópu hafi tekið

slíkum risaframförum í menningarlegu tilliti eins og Finnar

á 19. öld, enda óx þjóðarmetnaður Finna svo mjög, að keis-

arastjórninni í Pétursborg fór að standa geigur af. í lok 19-

aldar hóf keisarastjórnin mikla herferð á móti finnskri

menningu og frelsishreyfingu Finna. Skólum var lokað,

reynt var að troða rússnesku upp á finnsku þjóðina og

svipta finnska þingið öllum ráðum. En Bobrikoff, landstjóri

keisarans í Finnlandi, ríkti um aldamótin sem einvaldur

væri. En þegar Rússar biðu ósigurinn mikla fyrir Japönum

1904—1905, losnuðu úr læðingi öll þau byltingaröfl, sem

til voru í Rússlandi. Allt komst í uppnám og að lokum hófst

borgarastyrjöld. Að vísu tókst keisaranum að friða landið,

en á meðan á óeirðunum stóð í Rússlandi, notuðu Finnar

tækifærið og rifu sig undan kúgunarvaldi keisarastjórnar-

innar. Bobrikoff hafði verið myrtur, þegar fyrstu fregnirn-

ar bárust til Finnlands um ófarir Rússa í Asíu. Síðan þving-