14 F A I. K I N N l i Sköpun Þingvalla. Eftir Pnlma Hannesson rektor. Alt er breytingum háð. Visindin kenna oss, að enginn hlutur sje að öllu hinn sami í dag og hann var i gær. Og árin sem líða láta eftir sig drjúg ummerki á öllu, sem er, lönd- um og liiöndum. Sumt þroskast, ann- að hrörnar, en alt breytist, skapast og glatast. Þannig fer mannanna son- um. Þannig fer og um jörðina: fjöll og dali, stein og stál. Á hveriu vori velta árnar fram kohnórauðar af sandi og leir, sem þær bera úr fjöllum frrm og alt út á sæ. Skriður falla. Vindur gnýr fjöÍL og hafið sverfur strendur. Römm öfl orka á jörðlna og leitast við að rífa hana niður, og ef þau væru ein í leik, muhdu þau um s'ðir jafna hin hæstu fjöll við sæ, því að þó að fjöllin sjeu mikil og traustleg eru þeim þó tak- ¦ •'!(,.¦ o¦¦'!'..¦ O ¦";>,.¦ O ¦>lii..O''1I|i>'0'""p''0-"tii.-0'"ltt"0-"ll<.'0."l|H'0'"l|i<-0',,lli-'0 mörk sett, en tímanum engin. En jarðeldar hlaða upp eldfjöll og veita hrauni á hraun ofan. Löndin lyftast og siga, hrukkast beyglast og brotna fyrir hinum duldu öflum í djúpi jarð- arinnar. Þannig orka tvenn öfl á jörð- ina og eiga í s feldu stríði. Önnur rifa niður. Hin hlaða upp. Önnur „vega upp tindana". Hin jafna þá við sæ. Landslag og staðhættir, fjöll og dalir, lönd og álfur, alt er þetta til orðið fyrir starf og strið þessara afla, og alt er þetta að breytast sífeldlega. Jörðin er ekki fullsköpuð og verður það aldrei. Jörðin er að skapast. I hverju einasta landi jarðarinnar berjast þessi öfl, en hvergi sækjast þau fastar en hjer á landi/Hjer er jörðin að skapast fyrir augum vorum. — Þingvellir og landið umhverfis þá sýnir glögglega þetta mikilfenglega sköpunarstarf náttúrunnar. Náttúr- unnar, sem reisir og rífur, clur og tortimir. Hvernig hefir þetta lista- verk nátiúrunnar orðið til? Lítið á Þingvallavatn og Þingvallahraun, Súlurnar, Sk.jaldbreið, Hrafnabjörg, Tindaskaga, Kálfstinda og Hengla- fjöllin. Hvernig og hvenær hefir alt þetta skapast? — Jeg skal nú í örstuttum dráttum segja sögu Þingvalla, eins og fræði- menn ælla að hún sje, eftir þeim meginrúnum, sem náttúran sjálf hef- ir reist á hinum fornhelga stað, en rjett er þess að geta, að margar þeirra rúna eru enn óráðnar og bíða komsndi fræðimanna og komandi kynslóða, þeirra sem meira girnast að vita um sögu lands isins en sú sem nú lifir eða lifað hafa frá því að Snorri goði spurði á Alþingi forð- um. „Hvat reidduz goðin þá, er hír brann hraunit, er nú stöndu vér a?" Og saga mín hefst fyrir tugum þús- unda ára, á hinni miklu jökulöld. Yfir öllu landinu liggur bláhvít .jökul- breiða, svo að hvergi sjer á dökkvan dll, nema i svartar hamrahyrnur út til stranda. Á þessum tíma eru eldgos tíð, einkum inni í landinu. Aska, gjall og hraunslettur berast út á jökulbreið- una, sökkva til botns og hlaðast sam- an undir jökulfarginu. Þannig ætla menn, að hin mikla móbergsbreiða um mitt landið hafi skapast. Svo liða þúsundir ára. Eldur og ís skapa larid- ið og móta, en enginn kann frá þeim undrum að greina, sem verða í þeirri viðureign. Seint á þessum tima taka mikil eldfjöll að stinga kollunum upp úr jökulbreiðunni. Þau hlaðast upp og hækka og spúa eldi og eimyrju yfir hinn hvíta jökul. Þannig skap- ast Henglafjöllin, Súlur og Ármanns- fell, Hrafnabjörg, Kálfstindar og Tindaskagi. — Og enn líða ár og ald- ir. — Jökulbreiðan tekur að þverra. Hægt og hægt víkur jökullinn til baka, og geysimikill skriðjökull liggur frám um Þingvalladalinn, milli eldfiall- anna, sem gnæfa við himinn á báðar hendur. Og loks er landið örísa, og Þingvalladalurinn breiðir faðminn móti hinum fyrstu frjóum, sem sunn- anblærinn ber inn yfir hið frumvaxta, örlöglausa land. Og þannig líða þúsindir ára. Gróð- urinn grær i hinum þöglu, ónumdvt
Beinir tenglar