F Á L K I N N 25 Þingtíminn var a þessn skeiði þingspgunnar sami eöa svipaður og áður. Þingið hófst seint í júní. Hcfir það haldist nokkurnveginn fram undir 1700 að þing hófst 29. júni, í stað þess að hið forna þing gat hafist 14.—24. júní. Með Alþingissamþykt 1. júlí 1700 var samkomudagur þingsins á- kveðinn 8. júlí, en með konungs- brjcfi 25. janúar 1754 var hann færður aftur til 3. júlí. Þingstaðurinn var eftir sem áð- ur við Öxará. Því var þingið oft í Jónsbók nefnt Öxarárþing. Ann- ars var algengasta nafnið Al- þingi. Það kemur einnig all- sncmma fyrir (t. d. líka í Jóns- bók) að það er kallað lqgþing og þegar fram i sækir, einkum á 17. öld, vcrður það heiti æ algengara. Stundum kemur einnig fyrir nafnið landsþing. Þegar hjcr er komið sögunni, á sautjándu öld og hina átjándu er Alþingi mjög farið að setja of- an. Þeim fækkar sifelt sem þang- að sækja og völd þess og virð- ingar hafa farið þverrandi. Og þeir sem til þingsins koma þykj- ast varla haldast þar við, svo er þar ömurlcgt og ill öll aðbúð. Þingið hafði frá fornu verið háð undir beru lofti, en þcir scm þingið sóttu annars hafst við í búðum sínum, en á seinni öldum mest í tjöldum. Það þötti samt óviðeigandi þegar á leið að sitja að þingstörfum úti hvernig sem viðraði og var því reist hús fyrir lögrjettuna 1691. En þegar kom fram undir 1800 var það hús orð- ið svo fornfálegt og lekt og gust- aði í gegnum það svo að ólíft þótti í því. Þing var síðast háð í því 1798, en næstu tvö þing voru háð í Reykjavík. Og mcð tilskip- un frá 1. jan. 1799 var ákveðið að flytja þingið alveg frá Þing- völlum til Reykjavikur. Óánægja með Alþingisstaðinn við Öxará virðist hafa verið orð- in nokkuð almenn um þessar mundir og reyndar talsvert fyr, því 1754 er í ráði að flytja þingið í Kópavog, en ekkert varð þó úr því. Þcssi óanægja með þingvist við Öxará gaus upp mjög alvar- lega kringum aldamótin 1800 og mun húsnæðisbaslið mjög hafa ýtt undir hana. Þar að auki höfðú sumir það á móti Þingvöllum hve landslag var þar ljótt og leiðin- legt. En þyngst á metunum var húsnæðishrakið og vcðráttan „den idelige Regn, Kuldogstercke Stormvinde, som aarligen falde og Rcgicre pa?. Landstinget" eins og komist er að orði í brjefi einu frá Lafrentz amtmanni (1736). Niðurstaðan varð sú, að Al- þingi var tckið af árið 1800 og stofnað upp úr því og gamla yf- irrjettinum nýr landsyfirrjettur (með konungsúrskurði 6. jan. 1800). í þessum nýja rjetti varð Magnús Stephensen dómstjóri. Við setningu landsyfirrjettarins flutti dómstjóri ræðu. Þar kennir einskis saknaðar vegna þess Al- þings eða þeirra Alþingisrústa, sem nú átti að þurka út úr tilver- unni. Magnús Stephensen segist þvert á móti ekki vera i neinum vafa um það, „að vjer óskum oss þó ekki að skifta vorum núver- andi kjörum við fornaldarinnar ímynduðu frægð". Samt var það einmitt „forn- aldarinnar ímyndaða frægð", sem fyr en varði knúði alþingismálið aftur fram. Sagan um endurreisn Alþingis er merkileg saga, og kunn í aðaldráttum og verður einungis drepið á hana. Þegar Raldvin Einarsson fer að fitja upp á endurreisn Alþingis kringum 1830 eru aðstæður orðn- ar talsvert breyttar frá því sem var um aldamótin. Stjórnmála- lif umheimsins ýtti undir Islend- inga eða rjettara sagt leiðtoga þeirra, þvi almenningur var framan af sinnulítill um þessi mál. Konungsvaldið f ór einnig að verða hliðhollara Alþingisóskum íslcndinga cn áður fyr. Gangur cndurreisnarmálsins er í stutlu mali sá, að 1831 cr leitað álits Islcndinga um þingmálin. 15. mai 1834 er ákveðið að út- nefna 3 fulltrúa fyrir Island á þing Eydana. 20. maí 1840 ákveð- ur konungur svo, að athuga skuli hvort ekki sje tiltækilegt að stofna sjcrstakt þing fyrir íslend- inga, hvort ekki væri rjett að það hjeti Alþingi og sæti á hinum gamla þingstað við Öxará. Loks varð það úr, að Alþingi var end- urreist 1845 og hefir síðan setið í Reykjavík og verksvið þess og valdsvið breyst og eflst eftir því sem áfram þokast í baráttunni fyrir frelsi og framförum þjóð- arinnar. Þannig er í stuttu máli saga Al- þingis, megindrættirnir í þúsund ára. þróun þess. Saga þess er mjög tvinnuð saman við alt líf þjóðarinnar. Margir glæsilegustu og raunalegustu atburðir þjóð- arsögunnar hafa gerst i sambandi við það. Það hefir lifað blítt og strítt, það hefir unnið happaverk og óhappavcrk. Það hefir hlotið ást manna og óvirðingu. Það hef- ir sett skynsamleg lög og heimsk lög. En það hefir verið svo gild- ur þáttur og svo mikill máttur í íslensku þjóðlifi þúsund ára, að eðlilegt er að enginn þjóðhátið sje meiri haldin en minningar- hátíð þess.
Beinir tenglar