Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fįlkinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fįlkinn

						30
P Á L K I N N
jj Jfc gjfea # a^g # «, &«.# &% «?Ie«..#»# aAa& sÆ
Vitarnir á íslandi.
0rqpryps£a*pwqpi
Th. Krabbe,  vitamálastjóri.
Sje litið á uppdrátt af íslandi,
þarsem sýnt er ljósmál helstu
vita með ströndum fram, rekur
maður augun i, að ljósmál vit-
anna nær víðast hvar saman, svo
að ekki eru nema stuttar eyður á
milli á einstöku stað. En sams-
konar uppdráttur frá 1898 sýnir,
að þá var landið alt vitalaust,
nema Reykjanes og meðfram
sjóleiðinni þaðan inn til Reykja-
víkur. Og fyrir 52 árum var eng-
inn viti til á landinu, þangað til
Reykjanesvitinn var kveiktur,
hinn 1. desember það ár.
Þessi fyrsti viti landsins þótti
hið mesta f urðuverk á þeim tíma.
Þegar vitabyggingunni var fyrst
hreyft á þingi voru sumir þing-
menn á þeirri skoðun, að vita-
málin væri eitt af sameiginlegu
málunum við Dani og að flota-
málastjórnin danska ætti að
kosta hjer vitabyggingar. En því
neituðu Danir, þó að flotamála-
stjórnin hins vegar væri land-
sjóði hjálpleg við framkvæmd
vitabygginga fram eftir árunum
og ljeti Ijóstækin i Reykjanesvit-
ann af hendi ókeypis. Vitinn var
bygður úr höggnu grjóti, sem
lagt var í kalk úr Esjunámunni.
Stóð hann á Valahnúk, alvcg
fram a hamarbrún, áttstrend
bygging rúmlega G metra há en
hnúkurinn er 43 metra hár þar
sem vitinn stóð. En þegar frá leið
molnaði bergið svo mikið, að
vitanum þótti hælta búin þar sem
hann var. Því var ráðist í að
^ySgJa nýJan vita á Bæjarfelli,
skamt frá gamla vitanum, árið
1907 og 20. mars árið eftir var
kveikt á þessum vita i fj'rsta
sinn. Kostaði þessi viti nær 100.-
000 kr. og ljósmagn hans 23 sjó-
mílur eða 4 sm. meira cn hins
eldri.
Eftir þetta verður langt hlje á
vitabyggingum, nema hvað Ijós-
merki voru sett á stöku stað, en
1897 eru reistir vitar á Garðskaga
og Gróttu og innsiglingarviti í
Reykjavik. Sumarið 1902 eru svo
reistir vitarnir á Arnarnesi við
Isafjarðardjúp .og Elliðaey á
Breiðafirði. Á Stórhöfða var viti
reistur 1906 en á Dalatanga og
Siglunesi 1908. Við fyrnefnda
vitann var sett upp þokulúðurs-
stöð 1918, hin eina fullkomna,
sem til er á landinu. Síðan hefir
vitum fjölgað svo á landinu að
þeir eru nú 54 og er landtöku-
vitinn á Dyrhólaey þeirra stærst-
ur og fullkómnastur. Var hann
bygður 1927 og samsvarar ljós-
magn hans 330.000 kertaljósum
og sjást mundi liann úr 35 sjó-
mílna fjarlægð, ef hæð hans yf-
ir sjávarmál væri nægileg til
þess. Kostaði hann rúm 160.000
kr. Árið eftir var hin fyrsti radió-
viti settur upp á sama stað og er
hann skipum að ómetanlegu
gagni. — Ein Ijósbauja hefir ver-
ið sett upp, á Valhúsgrunni við
Hafnarfjörð, en hafnar- og leið-
arljós eru á 35 stöðum á landinu.
Til þess að vitakerfið komist
í gott horf er enn talið, að byggja
þurfi landtökuvita og radiovita
á Austurlandi, 8—10 útnesjavita
á Norður- og Austurlandi og
fjölda vita á fjörðum inni.
Framan af var umsjón vitanna
í höndum manna, sem gegndu
öðru aðalstarfi, eða frá 1897, að
Markús Bjarnason var skipaður
umsjónarmaður og eftir hans
dag Páll Halldórsson. En 1. jan.
1910 var Th. Krabbe landsverk-
fræðingur skipaður umsjónar-
maður vitamála og fjórum árum
síðar var vitamálaskrifstofan
stofnuð og vitamálastjóraem-
bættið stofnað og tók Krabbe
við þvi. Kemur liann manna
mest við hafnar og vitamála-
sögu landsins og á því árabili,
sem hann hefir haft stjórn vita-
málanna hefir orðið gerbreyting
á þeim.
Samtímis því, að fyrst var
kveikt á Reykjanesvifanum var
farið að leggja vitagjald á þau
skip, sem sigla við Island, að
undanskildum skemtiskipum,
herskipum og íslenskum fiski-
skipum, og var gjald þetta 40
aurar og 20 aurar á hverja smá-
lest flutnings. Gjald þetta var
lækkað árið eftir; náði það ein-
göngu til skipa, sem kæmi að
vesturlandi og greiddu hærra
gjaldið þau skip, sem komu að
landi milli Reykjaness og Snæ-
fellsness en lægra þau er komu
milli Snæfellsness og Horns. Frá
ársbyrjun 1909 voru skip skyld-
uð til þess að greiða vitagjald
hvar sem þau kæmi að landinu,
20 aura á smál. og skcmtiskip
ekki undanskilin, og var gjaldið
hækkað í 25 aura og íslensk
fiskiskip látin greiða það, er þau
komu frá útlöndum. Árið 1917
var gjaldið hækkað upp í 40 aura
en skemtiskip greiddu 15 aura á
smálest. Og 1920 var gjaldið
hækkað upp í 1 krónu, fyrir al-
menn   skip   og  .40   aura   fyrir
skemtiskip. LQks bættist gengis-
viðaukinn við þetta gjald 1924.
Tilgangurinn með vitagjaldinu
var auðvitað sá, að gera landinu
kleyft að standa straum af við-
haldi vita þeirra, sem á hverjum
tíma hafa verið starfræktir í
landinu. Hefir það jafnan nægt
Reykjanesvitinn  síðari.
til þessa, og jafnvel stundum
líka til byggingar þeirra nýju
vita, sem reistir voru á sama ári.
Stundum hafa komið fram að-
finslur um, að vitagjaldið væri
of hatt, einkum i þeim árum,
sem litið hefjr verið bygt af vit-
um og skatturinn talinn einskon-
ar gróðabragð ríkissjóðs. En þeg-
ar að er gáð hefir kostnaðurinn
við vitana í sumum árum farið
svo langt fram úr tekjunum, að
eigi er að vita á hvorn bóginn
hallast.
Hinsvegar hefir vitakerfið orð-
ið til þess, að gera færar hingað
siglingar á þéim tima árs, sem
áður þótti ekki viðlit að sigla
á strendur landsins. Og lands-
menn fá beinlínis peninga í aðra
hönd vegna vitabygginganna. Vá-
tryggingagjöld skipanna hafa
lækkað, ströndin fækkað, og i
vátryggingargjaldinu sem spar-
ast, safnast fljótt fúlga, sem um
munar.
Fyrsti vitinn á fslandi, Reykjanesvitinn gamli, sem
bygður var 1878 og tók til starfa 1. desember
sama ár.
Dyrhólavitinn nýji og til hægri við hann
gamli vitinn. Myndin er tekin áður en
radiovitinn var settur upp.
Dalatangavilinn.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100