Fálkinn

						F Á L K I N N

33

Bústaðir  Alþingis.

O .^b.-O.-Ui^^Ih.-O^iK*

Það liggur nær að halda að

þinghald hafi lagst niður hjer á

landi fyrir húsnæðisleysi. Fram-

an af öldum hefir þingið jafnan

verið haldi undir beru lofti, og

þó er þess aldrei getið, að þing-

hald hafi farist fyrir vegna ó-

veðurs, þó að hlifðarföt hafi vit-

anlega verið ófullkomin í þá

daga. En þegar kemur fram á 17.

öld hafa þingmenn verið orðnir

svo kulvísir að þeir fundu þörf

til að halda fundi undir þaki,

enda hefir móðurinn ekki verið

mikill í þeim í þá daga. Var þá

bygð tóft á vesturbakka Öxarár,

sem en sjest móta fyrir, og tjald-

að yfir hana dúki meðan á þingi

stóð. Var það sama tilhögunin

og menn áður höf ðu haf t á búð-

um sínum. En árið 1691 var hús

bygt á sama stað til þinghalda.

Þetta alþingishús hefir líklega

aldrei verið sjerlega vandað og

auk þess hefir þvi verið haldið

illa við. Svo mikið er víst, að

þegar kemur fram undir lok átj-

ándu aldar er húsið orðið svo

hrörlegt, að ýmsir þingmenn

telja heilsu sinni hættu búna af

að sitja þar á fundum og auk

þess svo að falli komið, að giska

má á, af ummælum sumra

manna, að búast hafi mátt við,

að húsið hryndi þá og þegar yfir

þá, sem í því voru. Þing var sið-

ast haldið þarna sumarið 1798.

Þegar Alþingi var endurreist

var Latínuskólinn í smiðum. Var

hann langstærsta og fullkomn-

asta bygging landsins í þá daga

og enda lengur, og ein af til-

komumestu byggingum Reykja-

víkur enn i dag. Skólinn var

smíðaður í Noregi úr gildum við-

um, sem settir voru svo saman

þegar hingað kom og stofur all-

ar múrfóðraðar að innan. Þótti

skóhnn sjálfkjörið samkomuhús

þingsins og þar var það haldið

frá 1845 til 1881, i salnum á ann-

ari hæð i vesturenda skólans,

þeim, sem nú eru hátiðasalur

hans. Geymir Latinuskólinn

þannig minninguna um þau þing

sem háð voru um daga Jóns

Sigurðssonar, og segja þeir

menn, sem til ára eru komnir,

að vel hafi mátt heyra til hans

neðan af Lækjargötu, er glugg-

arnir voru opnir, er hann hjelt

ræður sínar. Þjóðfundurinn 1851

var líka haldinn i skólanum, hin

merkilega samkoma, þar, sem

úr skar um það hvort Islending-

ar ættu að vægja í sjálfstæðis-

málinu eða leggja út í hina

löngu baráttu fyrir sjálfstæði

sínu.

Árið 1881 var lokið við að

byggja Alþingishúsið. Var það

fyrsta stórbyggingin, sem lands-

menn rjeðust í að reisa, eftir að

þeir fengu sjálfræði í fjármál-

um. Húsið var bygt úr grásteini

og vel til þess vandað; er her-

bergjaskipun þess í aðalatriðum

hin sama nú og var í fyrstu. Á

fyrstu hæð eru stofur, sem Há-

skólinn hefir notað síðan hann

var stofnaður, en áður var þar

Landsbókasafnið. Á annari hæð

eru deildarsalirnir báðir og er

hæð þeirra tvöföld, svo að þeir

ná líka um þriðju hæð. Á annari

hæð er ennfremur skrifstofa Al-

þingis, lestrarsalur þingmanna,

herbergi forseta og stofur til

nefndastarfa og blaðamannaher-

bergi og á þriðju hæð íbúð skrif-

stofustjóra Alþingis.

Húsið bygði danskur stein-

smiður og byggingameistari,

Bald að nafni.

Mentaskólinn í Reykjavik.