F Á L K I N N 57 Reykjavíkur Apótek. Saga þessa f yr- irtækis er eldri en nokkurrar annarar stofn- unar er við verslun er riðin á íslandi nú, enda hefir það algerasjerstöðu. Lyfjaverslun er svo nátengd læknastarfsem- inni að eins nlá telja lyfjabúð- irnar til heil- brigðisstofnana eins og við- skifta fyrir- tækja. 1 upþhafi var líka þessi starf- semi í höndum landlæknis hjer á landi. Bjarni Pálsson var skipaður land- læknir og jafn- framt gert að skyldu að reka Iyfjabúð á heimili sínu, gegn jiokkurri þóknun. Þetta var árið 1760. Sat Bjarni í Nesi við Seltjörn og hjelt lyfja- búðina nærfelt tíu ár, en þá tók við henni Björn Jónsson, aðstoð- armaður hans. Var þetta eina lyfjabúðin á landinti í þá daga og hafði einkarjett á allri með- alasölu. Björn vildi fá leyfi til að flytja apótekið til Reykjavik- ur, en var' neitað um. Dó hann árið 1799 en næstur tók við Magnús Ormsson eri hjelt því'að- eins 2 ár. Guðbrandur Vigfússon tók við apótekinu 1801 og á því sama ári fjekst leyfi til að flytja það til Reykjavíkur. En þó sat Guð- brandur kyr í Nesi alla sína tíð, til 1822, enda var hann orðinn heimavanilr þar, því hann hafði verið við lyfjastörf í Nesi frá'ár- inu 1788. Eftir dáuða hans tók Oddur Thorarensen við lyfjabúð- inni (1823) og er hann hafði rek- ið hana tíu ár í Nesi, fluttist hann til Reykjavíkur pg bygði húsið við Austurvöll, þar, sem Apotek- ið hefir verið síðan, þangað til það fluttist í Austurstræti í febr. s. 1. Oddur átti Apotekið aðeins skamma stund, því 1836 seldi hann það J. G. Möller, og fluttist til Akureyrar. Hefst nú danska tímabilið í sögu lyfjabúðarinnar og stendur í 83 ár, eða til ársins 1919, að núverandi eigandi henn- ar, Þorsteinn Scheving Thor- steinsson kaupir af P. 0. Crist- ensen lyfsali. Á þessu tímabili voru lyfsalar þessir: J. G. Möller 1836—50, Randrup lyfsali 1850 —77, Krúger 1877—90, E. H. Tvede 1890—98, Olesen 1898— 99, Michael Lund 1899—11 og P. O. Christensen 1911—19. Sagt er að þegar Oddur Thor- arensen, sem var hinn fyrsti lyf- sáli, sem rak fyrirtækið, sem eig- in eign, seldi Möller, hafi hann tekið 80 dali fyrir lyfsöluléyfið en húseignina seldi hann á 10.000 d; Árið 1877 var lyf jabúðin (hús- eign og rjettindi) seld á 50.000 kr., 1890 á 85 þúsund kr., 1898 á 115 þús. kr., ári seinna á 120 þús. kr. og 1911 á 180 þús. kr., en nú síðast á 300 þús. kr. Hjer í blaðinu hefir áður birst mynd af apotekinu eins og O. Th. bj'gði það í fyrstu. í tíð Randrups var settur kvistur á húsið, en Krúger bygði bygginguná norð- an við rjett eftir 1880. Síðan hef- ir húsið ekki breyst, svo teljandi sje. Stærsta stökkið i sögu þessár- ar gömlu stofnunar var það, er það flutti yfir Austurvöll inn í hjarta bæjarins, þar sem það er nú. Þorst. Scheving Thorsteinsson keypti hið mikla stórhýsi á aust- urhorni Pósthústrætis og Austur- strætis í fyrra og hefir látið breyta því neðan úr grunni og upp i mæni. Mest kveður þó að breytingunum á stofuhæð, þar sem nú er lyfjabuðin sjálf. Er tilhögun hennar eftir nýjustu tísku og einkum lögð stund á að haga geymslustöðum þannig, að alt það sem grípa þarf til sje sem næst hendinni. Enda er skúffufjöldin ótrúlega mikill á ekki stærra svæði en hjer er um að ræða. í herbergjunum bak við lyfjasöluna eru stofur lyfjafræð- inganna, en aniiars vegar inn- göngudyrannd er sjerstðk deild hússins verið höfð svo stór, að hún rúmar sjúklinga á sjúkra- börum, og eru það ómetanleg þægindi. Hjer á myndunum sjást liin gamla lyfjabúð við Austurvöll i tíð Randrups, og hin nýja við Austurstræti, ásamt innimynd úr lj'fjabúðinni nýju. Með Reykjavíkur Apotekiogís- f>TÍr lijúkrunarvörur allar og hreinlætisvörur þær, sem lyf ja- búðir selja. Frágangur allur á hinni nýju lyfjabúð er með af- brigðum smekklegur, og mun hún búa leugi að þeirri gerð, sem hún hefir fengið nú á hátiðisár- inu. Á efri hæðum hússins voru áð- ur skrifstofur kaupsýslumanna. Eri í fyrra tók bæjarstjórn Reykjavíkur alla fyrstu hæðina á leigu og er þar rúm Tyrir skrifstofur bæjarins flestar. Á næstu hæð fyrir ofan er m. a. Röntgenstofan og lækningastof- ur ýmsra lækna og hefir lyfta lenskri verslun yfirleitt eru mörg skyldleikamerki. Á sama hátt og islensk verslunarstjett hefir fært verslunarmál í betra hoif en áð- ur var, svo hefir og hiun f>rsti íslenski eigandi Reykjavíkur Apo- teks síðan 1823 komið þvi í al- gert nýtískuhorf og selt þt ð á besta stað borgarinnar. En hins- vegar segir þroski Reykjaviícur- Apoteks líká aðra sögu, sem veit að læknáskipuninni i landinu. Meðalanotkun vex með fjö'gun lækna og fullkomnun læknuvís- indanna og lyfsöluleyfið var rnet- ið þúsund sinnum hærra 191í> en 1836. JT^ ^^p^mBMtmm;*,
Beinir tenglar