58 F Á L K I N N r v Utvegsbanki Islands h.f. Yf ir þessari grein er mynd, sem sem flestir kannast við. Menn eru smámsaman farnir að venja sig á að kalla bankann Útvegsbanka i staðinn fyrir Islandsbanka, enda hefir Útvegsbankinn skrif- stofur í húsi Islandsbanka við Lækjartorg og starfsmennirnir eru þeir sömu er voru hjá Is- landsbanka áður en hann lokaði. Útvegsbankinn er stofnaður með lögum frá 11. mars og opn- aði til viðskifta þann 12. apríl. Nýi bankinn verður að teljast mjög sterkur. Hlutafje hans er nærri 7.500.000.00 króna, en auk þess haf a honum verið lagðar til um 4.700.000 kr., sem skoðast á- hættuf je. Þetta þýðir það að áð- ur en mögulegt er að nokkuð tapist af því, er menn eiga í bank- anum verða að tapast 12.200.000. 00 kr. af eigin fje bankans, en það er gjörsamlega óhugsanlegt. Þó er því ekki að leyna að um 3% miljón af þessu fje sje nú þegar tapað. Islandsbanki varð fyrir stórum töpum, er leiddu til þess að hann varð að loka í febr- úarbyrjun og þessi töp þarf nýi bankinn að sjálfsögðu að vinna upp núna á næstunni. Þessi töp vinnur hann inn á því, að menn leggja í hann pen- inga, sem bankinn lánar út aftur fyrir hærri vexti en hann greiðir af þeim. Mismuninn fær bankinn upp í kostnað sinn af starfsmanna- haldi, ritföngum, húsaleigu o. þ. h. Einhver hin vinsælasta af hinni margþættu starfsemi bankans mun vera bókaútgáfa hans. Mnn óhætt að fullyrða að yfirleilt þyki mönnum ekki eins vænt um nokkra bók eins og þá er Útvegs- bankinn gefur út, og grípa til hennar þegar i nauðirnar rduir. Er hjer auðvitað átti við útgáfu bankans á sparisjóðsbókum. Eru nú nýkomnar nýjar sparisjóðs- bækur til bankans, bundnar í dökkblátt skinnband með nafni bankans í gullnu letri og fylgir þeim „hulstur". Hafa margir for- eldrar haft þann sið að gefa börnum sínum sparisjóðsbók með nokkrum krónum í skírnar- gjöf og bætt síðan við nokkrum krónum í afmælisgjafir og má segja það að smáupphæð, sem engan munaði um hafi oft kom- ið sjer vel er barnið óx upp, og vanið börn á að hugsa um gildi peninga, þvi „það ungur nemur sjer gamall temur". Nú eru greiddir 4% eyrir af hverri krónu er stendur árlangt í bankanum eða skemur. Þó geta menn fengið 5 aura af krónunni með því að skulbinda sig til að hreyfa ekki fjeð í 6 mánuði. Er gefið sjer- stakt skírteini fyrir sliku fje og heita þau innlánsskírteini. Til að njóta þessara vaxtakjara geta menn fengið skírteini fyrir þvi af f je sínu, sem menn þurfa ekki að grípa til, en geymt hitt i inn- lánsbók. Fyrir 3 mánaða innlán eru greiddir 4%% vextir. Þeir sem ekki gera sjerstakar ráðstaf- anir á innlánsskírteinum sínum láta fjeð standa áfram á skir- teinunum og ávaxtast það þá á- það oft verið gróði að leggja fje sitt í bankann, en greiða síðan reikninga o. þvl., sem menn ekki vita hvenær koma með ávísunum. Hefir maður þá vexti af fje sínu þangað til ávísuninni er framvis- að, en losnar við að liggja með miklar f járhæðir heima hjá sjer. Sjer staklega er þetta þægilegt fyrir fólk úti á landi. Hafa marg- ir embættismenn t. d. falið Út- vegsbankanum að taka laun þeirra hjá ríkisfjehirði og leggja þau inn í bók. Allar greiðslur sínar annast þeir síðan með þvi að senda mönnum ávísanir á inn- stæðu sína. Þetta var nú um sparif jeð, sem bankinn fær að lani. fram með 5% um næstu sex mánuði og vex upphæðin ótrú- lega fljótt. 100 kr., sem lagðar eru á innlánsskírteini eru orðnar 200 kr. eftir 14 ár, en ef þær eru lagðar á bók verða þær orðnar 200 kr. eftir 16 ár. Yfirleitt má segja að varla sje heppilegri að- ferð til að ávaxta sparifje sitt en að kaupa fyrir það skírteini. Er það þá mjö'g öruggt, gefur háa vexti og menn geta losað það ef t- ir vild með því að leggja það inn svoleiðis að eitthvað af pening- unum falli til útborgunar við hver mánaðamót. Um sparifjeð er vert að taka eftir því, að gefa má út ávísanir á það. Erlendis greiða bankarnir oft ekkert fyrir fje er vísa má á, en láta þá er geyma smáupp- hæðir greiða fyrir að geyma það. Útvegsbankinn vill gjarria venja menn á að nota ávísanir og þvi greiðir hann sömu sparisjóðs- vexti hvort sém menn ávísa á fjeð eða ekki. Ávísanahefti með 50 ávísunum kosta 1 kr. og getur Nú skulum við athuga útlán bankans. Þau eru aðallega í tvennskon- ar formi, reikningslán og vixlar. Nú á bankinn á þriðja tug mil- jóna í víxlum. Víxlar eru skulda- brjef með sjerstökum lagaregl- um. Gengur mikið fljótara að innheimta þá en venjuleg skulda- brjef. Það þarf ekki að halda sáttafund áður en hægt er að dæma mann til að borga víxil- skuld og fleira gerir þeim er á víxilkröfu á mann auðveldara að þvinga hann til að borga á viss- um degi, en ef krafan er ekki víxilkrafa. Vextirnir af vixilskuld eru kallaðir forvextir, því þeir eru dregnir frá víxlinum í upp- hafi. Víxlarnir eru sjerlega heppilegir fyrir kaupmenn er gjalda vörur sínar við móttöku, ekki með peningum, heldur með víxli þ. e. loforði um að greiða vörurnar t. d. 3 mánuðum seinna, er hann er búinn að selja vör- urnar og fá peningana fyrir þær. Sama er þegar lánað er út á fisk. Sjómennirnir fá þá peningana til að gera út, en borga þá um haust- ið þegar þeir eru búnir að verka og selja fiskinn. Reikningslánin eru aftur á móti svoleiðis, að menn semja i upphafi um að fá vissa upphæð að láni t. d. 10.000 kr. Greiða þeir þá 100 krónur fyrir að hafa lánið, en siðan taka þeir út og leggja inn alveg eins og hjer væri að ræða um inneign upp á 10.000 kr. Tvisvar á ári er siðan reiknað út hvað þeir hafa notað mikið af reikningsláninu og gjalda menn síðan vexti af því aðeins. Reikn- ingslánin nota margir atvinnu- rekendur, er þurfa að borga mik- ið út annan daginn, en f á daglega inn peninga og þurfa þvi ekki að hafa jafn löng lán og víxl- arnir eru. Er tjtvegsbankinn að reyna að finna heppilegt form fyrir lán handa iðnaðarmönnum t. d. trjesmiðum til timburkaupa, eða vjelakaupa og til þess notar hann líklega reikningslán er borgast upp einu sinni eða tvis- var á ári. Eru reikningslánin um 4 miljón kr. að jafnaði. (I Lög- birtingablaðinu má sjá hvernig TJtvegsbankinn stendur í hver mánaðarlok). Auk þessarar starfsemi má drepa á að í kjallaranum undir húsi bankans eru miklar stein- hvelfingar með járnhurðum og í þeim hvelfingum eru afar stórir járnskápar með margföldum lyklum og lokum. Er sú tilhög- un á þessum geymslum að lyk- ilhnn að hvelfingunni er geymd- ur hjá einum bankastjóra, en lykillinn að. skápunum eða hólf- unum er geymdur hjá öðrum bankastjóra. Þurfa þeir því að fara tveir saman til þess að kom- ast í hólfira. Geta menn fengið geymda verðmæta muni í þess- um hólfum fyrir lítið gjald og fá menn þá lykil að hólfinu svo enginn komist í það og heldur ekki bankastjórarnir. Eru og nokkur verðmæti þarna niðri, því þar er t. d. geymd yfir mil- jón króna í skíru gulh. Ekki er þó auðhlaupið með hana, því að hún vegur nær 1000 pund og yrði því meira en 5 klyfjaðir asnar gætu borið og var þó talið að gera mætti sitt af hverju við einn asna klyfjaðan gulli.
Beinir tenglar