F Á L K I N N 65 snuprur fyrir að vilja kaupa svo stóra lóð, sem þessa (hún kostaSi tæp 22 þús. kr.). En nú er komiS á daginn, aS lóSin er of litil, hún má heita fullnotuS nú þegar, þó fjelagiS hafi ekki lifaS fullan aldarfjórSung. Ýmsir Reykvikingar tóku stof n- un Sláturfjelagsins fálega í fyrstu. Töldu þaS einskonar sam- særi bænda gegn kaupstaSarbú- urn, stæling á „hringunum" i Ameríku og tilganginn þann ein- an, aS hækka kjötverSiS úr hófi. Studdu menn þessa skoSun eink- um viS þaS, aS fjelagiS tók á leigu kjötbúSir tveggja kaup- manna hjer, sem áSur höfSu haft mikla kjötverslun: Thomsens Magasin og Jóns ÞórSarsonar. Fyrnefndu búSina rekur f jelagiS enn i dag i húsi Helga Magnús- sonar & Co. í Hafnarstræti, en þá síSari seldi þaS á leigu Tómasi Jónssyni kaupmanni, er þá stof n- aSi matarverslun sína. Eftir þvi sem bærinn stækkaSi óx þörfin á aS hafa kjötverslun i austur- bænum og var MatarbúSin, Laugaveg 42 þvi sett á stofn 1924 og er SláturfjelagiS fór aS leggja rækt viS aS kenna bæjarbúum aS nota hrossakjöt til matar, var sett upp Hrossadeildin á Njáls- götu 23, áriS 1928. Þannig eru sölubúSir fjelagsins nú þrjár í Reykjavík, auk búSarinnar í slát- urhúsinu sjálfu, sem aSeins starf- ar í sláturtíSinni og selur nær eingöngu kjöt i heilum krofum. Framkvæmdarstjóri fjelagsins var ráSinn Hannes Thorarensen þáverandi verslunarstjóri í Thom- sens-verslun og tók hann viS starfi sínu hjá fjelaginu i sept- emberbyrjun 1907. Frá hinu fyrra starfi sínu var hann gagn- kunnugur fjölda bænda af fje- lagssvæSinu, vinsæll maSur meS afbrigSum og gætinn og reyndur kaupsýslumaSur. Gat fjelagiS ekki kosiS sjer betri mann til þess aS fleyta f jelaginu yfir örS- ugleika byrjunaráranna, sem hlutu aS verSa miklir og marg- víslegir. Gegndi hann forstjóra- starfinu til ársins 1924, aS hann tók aS sjer Vínverslunina i Reykjavík. EftirmaSur hans varS núverandi forstjóri fjelagsins, Helgi Bergs. HafSi hann veriS starfsmaSur fjelagsins frá þvi haustiS 1910 (tvö fyrstu árin þó aSeins á vetrum). Slátrari var ráSinn Tómas Tómasson og hafSi hann numiS iSn sína í sláturhúsi í Danmörku og mun vera fyrsti „faglærSi" slátrari landsins. 1 sláturhúsinu er hægt aS slátra 12—14000 fjár á dag, en þjett verSur aS vera áskipaS i fláningarklefunum ef dagslátrun fer mikiS fram úr 1200. Kjötskál- inn, þar sem kjötiS er hengt upp til þess aS stirSna og kælast tek- ur um 15 hundruS kroppa. Lengi framan af þurfti aS taka hvern kropp og bera hann aS slánni, þar sem hann átti aS vera, en 1928 var tekiS upp nýtísku fyrir- komulag, rennislár svokallaSar. MeS þeim vinst þaS, aS hægt er aS hengja kjötiS upp á sama staS, en renna krókunum síSan á sinn staS eftir járnslám um alt húsiS og er aS þessu hinn mesti Niðursuðuverksmiðjan er_ tó k til starfa síðastliðið haust. ann, svo aS húsrými óx nær því til helminga. ÚTBÚIN. Á öSru starfsári fje- lagsins var nokkur hluti af slát- urhúsinu i Borgarnesi bygSur og Hannes Thorarensen, fyrsti forstjóri fjelagsins. vinnusparnaSur auk þess, sem þaS fullnægir kröfum timans aS því er snertir aukiS hreinlæti og sem minst handf jatl á kjötinu. Á ákveSnum staS á leiSinni eftir slánum vigtast kropparnir sjálf- krafa, og j afnframt eru þeir flokk- aSir og þaSan rent á ákveSnar slár fyrir hvern flokk o. s. frv. Kropp- arnir fara allir um sömu „miS- stöSina" á leiSinni, eins og vagn- ar á járnbrautarlest. ÁriS 1924 hafSi veriS sett loft í kjötskál- Dósagerð niðursuðuverksmiðjunnar. Helgi Bergs, núverandi forstjóri fjelagsins. hófst slátrun þar haustiS 1908. Útbústjóri þar var Hjörtur Snorrason, siSar alþm. MeS þess- ari tilstofnun var ráSin bót á miklu meini: fjarlægSinni frá sláturstaSnum, hjá ýmsum fjár- rikustu sveitum landsins. ÞaS getur hver maSur skiliS, aS f jeS rýrnaSi viS aS vera rekiS dag eftir dag i misjöfnu veSri, aS ó- gleymdum þeim pyndingum, sem þessu var samfara. SláturhúsiS í Borgarnesi var stækkaS og slátrun var þar ætíS mikil. En áriS 1920 gengu Mýramenn (og suSurhluti Hnappdæla) og nyrSri hluti BorgarfjarSarsýslu úr fje- laginu og stofnuSu Sláturfjelag BorgfirSinga. Keyptu þeir þá eignir Sláturfjelags SuSurlands i Borgarnesi. Skaftfellingar voru líka æriS fjarri sláturhúsinu í Reykjavík, þvi þaS þykir löng leiS lausríS- andi til Reykjavikur alla leiS austan úr Fljótshverfi, hvaS þá fyrir fjárrekstur. ÞaS leiS því ekki á löngu þangaS til Skaft- fellingar fóru aS mælast til aS fá sláturdeild í Vik og áriS 1911 er taliS, aS fyrst hafi veriS slátr- aS þar á vegum fjelagsins; þó var þaS ekki nema um 400 f jár. En slátrun þar eystra óx hraS- fara, eftir aS fjelagiS hafSi tek- iS á leigu húsnæSi fyrir slátur- hús og ráSiS þangaS útbússtjóra. Var fyrstur útbússtjóri þar Páll Ólafsson á HeiSi, þá GuSmundur Þorbjarnarson á Hvoli, en síSan 1918, Lárus Helgason alþm. á Klaustri. HafSi hann veriS um- sjónarmaSur slátrunar i Reykja- vík í mörg ár. Samkvæmt beiSni hlutaSeig- andi bænda, hefir sláturfjelagiS leyft slátrun í sveit a þremur stöSum. Þannig var slátraS aS Minni-Borg í Grimsnesi í nokkur ár og einnig fer slátrun fram á tveimur stöSum í Rangárvalla sýslu: Djúpadal og RauSalæk. Er kjötiS flutt þaSan jafnóSum á bifreiSum hingaS. — Þá hefir einnig veriS slátraS á Akranesi tvö siSustu ár; er þar gott frysti- hús, sem geymir ketiS og er þaS flutt hingaS fryst i frystihús fje- lagsins hjer, þegar kemur fram á veturinn. MARKAÐURINN. ÞangaS til 1913, aS frystihúsiS var sett upp hjer var mikill hluti kjötsins saltaSur til útflutnings. Var aSal- markaSurinn i Danmörku og sýndi umboSsmaSur fjelagsins þar, A. C. Larsen kaupmaSur í Esbjerg mikinn dugnaS í þvi aS efla hann. Og nú breyttist álit á íslensku saltkjöti í Danmörku. Sláturf jelagiS tók upp nýja meS- ferS á saltkjötinu aS öllu leyti, og ávann þaS sjer besta orS í Danmörku og sæmilegt verS f jekst fyrir þaS. í þessu vann f je- lagiS mikinn sigur: Því tókst aS vinna vörunni áht, en einmitt vöruvöndunin var einn mildls- verSur liSur i tilgangi fjelagsins. — Larsen skildi viS f jelagiS meS dálítiS ógeSfeldu móti og skömmu síSar skall striSiS á og danski markaSurinn lokaSist. SíSan hefir Noregur veriS aSal markaSslandiS f yrir islenskt salt- kjöt. En nú er svo komiS aS sláturfjelagiS notar ekki útlenda markaSinn; af þeim 36.565 fjár, sem slátraS var í haust, var ekki ein tunna söltuS til útflutnings. Reykjavík er orSin stór og f jelag- iS hefir veriS athafnasamt um aS framleiSa kjötafurSir í sem
Beinir tenglar