F A L K I N N 71 J. Þorláksson & Norðmann. Á síSari árum hef ir orSiS gagn- gjör breyting á byggingarlagi Is- lendinga við þaS, aS fariS var aS nota járnbenta steinsteypu. Þetta byggingarefni hefir þann kost, aS þaS er margfalt ending- arbetra en timbur og bárujárn og ekki mun dýrara. Og óttinn viS aS steynsteypa mundi ekki þola jarSskjálfta virSist vcra á- stæSulaus, en framan af var þaS ein af aSalmótbárunum gegn steinsteypunni, aS hús úr henni mundi hrynja í jarSskjálftiim. Nú byggja menn bæSi hús og brýr fullum fetum úr stein- steypu og má telja, aS ef nægi- lega mikiS af járni er haft í henni sje hún sterkasta bygg- ingarefniS, sem til er. FirmaS Jón Þorláksson & NorSmann kemur mjög viS sögu þessa nýja byggingaháttar. ÞaS er stofnaS áriS 1923 undir því nafni, sem þaS hefir nú, en er í raun og veru miklu eldra. Þeg- ar Jón Þorláksson sagSi af sjer landsverkf ræSingsembættinu ár- iS 1917, sem bann hafSi gegnt frá því áriS 1905, stofnaSi hann verkfræSiskrifstofu og annaSist á næstu árum ýmisleg verk- fræSistörf, bæSi fyrir einstak- linga og bæjarfjelög. MeSal annars gerSi hann á næstu ár- um frumdrætti aS Rafmagns- veitu Reykjavíkur, gerSi vatns- veituna á Akureyri og fleira. En jafnframt tók hann aS reka verslun meS allskonar bygging- arefni, svo sem cement og járn. HafSi hann meiri reynslu um hina nýju byggingaraSferS en menn höfSu alment hjer á landi í þá daga, bæSi úr starfi sínu, sem verkfræSingur og síSar. Raf- stöSvarhúsin viS ElliSaár reisti hann og meS tilboSi sínu í þá byggingu sannaSi hann, aS hægt var aS byggja vönduS stein- steypuhús án þess aS verSiS færi fram úr hófi. Jóni Þorlákssyni var f alin yf ir- stjórn framkvæmdar Flóaáveit- unnar og vann hann mest aS und- irbúningi þess máls sjálfur, en hafSi síSar aSra verkfræSinga sJer til aSstoSar, er önnur störf hlóSust á hann. Cement var þegar frá byrjun aSal innflutningsvara verslunar- innar og er enn í dag. Er þaS einkum danskt Portland-cement, sem firmaS hefir flutt inn, en þó stundum nokkuS af norsku cementi. Þakjárnsinnflutningur firmans hefir jafnan veriS mik- ill líka og smámsaman hafa bæst viS fleiri og fleiri bygginga- vörur; má nefna allskonar saum, þakpappa, rúSugler, reyrvef, gólfdúka, flókapappa, vegg- og gólfflísar, látúnsjaSra og því um likt. Ennfremur hefir firmaS mikla verslun meS allskonar efni til vatnsleiSslu, bæSi innanhúss og langleiSslur, miSstöSvarkatla, ofna, pípur, og eldavjelar fyrir miSstöSvarhitun, vaska og-vatns- salerni, þvottaskálar og baSker. Ennfremur eldfæri allskonar, þar aS fæstir munu byggja hús nú á tímum, án þess aS leita þangaS um kaup á ýmsu því, sem þeir þurfa til byggingarinnar, enda er verslunin stærst allra firma hjer á landi í þeim greinum, sem hjer hafa veriS nefndar, þegar alt er taliS saman. Munar þar mest um aSalinnflutning firmans, sem er cement og járn. ÁriS 1923 gekk Óskar NorS- mann inn í firmaS, sem um leiS fjekk þaS nafn, sem þaS hefir aSri ábyrgS beggja eigendanna. FirmaS hefir skrifstofur sinar í Bankastræti 11, í húsi Jóns Þor- lákssonar á 2. hæS. En vöru- geymsluhús hefir þaS bak viS aSalhúsiS í húsi, scm bygt var fyrir nokkrum árum til þessa. Er þaS tvíiyft meS kjallara og alt notaS til vörugeymslu. ÞaS er talandi dæmi ifm þær miklu breytingar, sem orSiS hafi á seinni árum, aS mikill hluti af þeim byggingarvörum, sem firm- aS Jón Þorláksson & NorSmann á meSal frá eldfæraverksmiSju C. M. Hess í Vejle. FirmaS hefir jafnframt lengi selt áhöld ýms, vjelar og verk- færi til notkunar viS byggingar og önnur verkleg fyrirtæki, svo sem cementsblöndunarvjelar,þær fyrstu, sem til landsins fluttust, og nú þykja ómissandi viS hverja steinsteypubyggingu. ÁSur var cementiS blandaS á trjcpalli, sandur, möl og cement flutt á pallinn og mokaS saman meS skóflum, en aSrir báru aS vatn í fötum og heltu yfir; var þetta seinleg grautargerS og þótti frem- ur vont verk. — Járnbrautarteina flytur firmaS inn, vinnuvagna allskonar og hjólbörur, dælur og smiSjur, auk einföldustu vcrk- færa til bygginga og jarSvinnu. Er verslun þessi orSin svo fjöl- breytt i þessum greinum öllum, Úr vörubirgðahúsinu. nú. Var verslunin þá orSin svo mikil, aS ekki veitti af sjerstök- um manni til þess aS annast for- stöSu hennar og fjell þaS í hlut NorSmanns, sem ekki er verk- fræSingur en hafSi tekiS próf í verslunarfræSi í Kaupmannahöfn aS afloknu stúdentsprófi. En Jón Þorláksson gaf sig einkum aS verkfræSingsstörfum; má þar nefna Flóaáveituna, sem hann fór aS gera fullnaSaráætlun um um likt leyti. En ári siSar varS Jón Þorláksson f jármálaráSherra og sat í stjórn landsinstil ársins 1927, síSasta áriS jafnframt sem forsætisráSherra og annaSist Ósk- ar NorSmann stjórn firmans á því tímabili. En síSan í ársbyrj- un 1928 hefir Jón Þorláksson starfaS aS stjórn firmans. J. Þorláksson & NorSmann er sameignarfjelag meS ótakmark- verslar með, voru sumpart lítt þektar og sumpart óþektar hjer á landi fyrir rúmum aldarfjórS- ungi. Cement var þá sáralítiS not- aS til bygginga, vatnsleiSslupip- ur hvergi til á landinu, miSstöSv- ar óþektar, járnbent steinsteypa óþekt, gólfdúkar nær óþektir, fráræslur og vatnssalerni hvergi til og vjelar engar notaSar til húsbygginga. MeS vaxandi þekk- ingu i byggingum, sem hinir fyrstu íslensku verkfræSingar fluttu meS sjer frá útlöndum hafa orSiS þær stórbreytingar, sem menn ekki gera sjer grein fyrir í fljótu bragSi. Og i kjölfar þeirra breytinga hlutu aS rísa upp verslanir, sem fullnægSu kröfum hins nýja tíma. FirmaS J. Þorláksson & Norðmann verS- ur æfinlcga taliS framarlega í flokki þeirra. > J&. <$&> #hf\ <ÍVÍ> tfVvþ& jý\ «¦
Beinir tenglar