F Á I. K T N N 85 Hlutafjelagið Kveldúlfur, . Hinn 19. janúar 1912, bættist við þann fáskipaða togaraflota, sem þá var hjer i Reykjavik, nýtt skip, sem „Skallagrímur" hjet. Hann hafði ver- ið keyptur frá Englandi, þar sem hann hafði verið smiðaður árið 1905, handa einum mesta dugnaðar-skip- stjóra og fiskimanni enska togara- flolans. Má telja, að „Skallagrímur" þessi hafi verið eitt fullkomnasta skip togaraflotans enska á þeirri tið. Kaupendurnir hjer voru þeir feðg- ar Thor Jensen og Richard Thors, sem á árinu 1911 höfðu stofnað nýtt fiskiveiðafjelag, hlutafjelagið Kveld- úlf ,ásamt þremur yngri sonum Thor Jensens, þeim Kjartani, ólafi og Hauk. -Thor Jensen hafði átt frum- kvœðið að stofnun hins elsta togara- fjelags á íslandi, Alliance-fjelagsins, árið 1905, ásamt nokkrum öðrum mönnum, sem enn eru aðaleigendur þess fjelags, og var þvi einn aðal- brautryðjandi þeirra útgerðar, sem nú kveður mest að i landinu og vald- ið hefir meiri straumhvörfum í at- vinnulifi þjóðarinnar, en nokkuð annaS. Árið 1913 keypti Kveldúlfur Móa- kotslóð svonefnda, inn með sjó, vest- anvert viS Vatnsstíg og byrjaði þegar á nœsta ári að reisa þar stórhýsi þau, sem nú eru aðalsetur fjelagsins. Lóð- in var 4600 fermetrar og er nú al- hygð. Neðra aðalhúsið var bygt árin 1914—15. Er það WVi meter á lengd en 25 á breidd, alt tvilyft. Efra húsið a lóðinni var fullgert árið 1916. Það er 54.4 metrar á lengd og 10.75 metr- ar á brcidd. I. Skipastóllinn. . Togararanir. „Skallagrímur" var eins og áður er sagt, fyrsti togari fjelagsins. En árið 1915 bættist við „Snorri goði" og sama árið „Snorri Sturluson". Ekkert þessara skipa er eign fjelagsins nú. En i mars 1919 bættist nýtt skip i hópinn: „Egill Skallagrlmsson". Hafði fjelagiS látið smíða hann i Englandi og var hann fullgerður 1916, hið vandaðasta skip, hygður eftir fyrirsögn fjelagsins sjálfs, með ýmsum þeim umbótum, sem þeir eigendurnir töldu til bóta inu lauk. Þau 11 ár, sem Egill hefir verið gerður út af Kveldúlfi, hefir hann jafnan verið fengsælt skip og þótt prýði togaraflotans íslenska. Er hann nú elsta skip Kveldúlfs. Árið eftir að „Egill" kom til ís- lands. 1920, ljet Kveldúlfur enn smiða í E.iglandi skipin „Skallagrim" og .Þórólf", stærstu skipin, sem þá höfðu verið smíðuð fyrir íslendinga. Eru þeir 150 feta langir, um 400 smál. að stærð og báSir meS 800 nýtt, sem „Huginn" hjet og keyptur var sama ár fra Ameriku, kom hing- aS snemma á næsta ári. Voru skip þessi mjög lík útlits og hin fegurstu. Þau sigldu einkum til Spánar með fisk og voru ótrúlega fljót i förum, enda voru þau ágæt siglingaskip. Ár- ið 1916 keypti Kveldúlfur líka eim- skipið „Mjölni", 650 smálestir, en seldi hann sama ár og árið eftir keypti hann „Borg", 1000 smál., sem ríkisstjórnin keypti af fjelaginu hestafla vjelum. Stærðin og hin mikla vjelaorka, gerir þesum skip- um fært að toga þó að misjafnt veð- ur sje. Þessi skip eru enn eign fje- lagsins. Sama ár keypti Kveldúlfur enn þriðja skipið, „Snorra Sturlu- son", en seldi liann til Englands aft- ur tveimur árum síSar. Loks bættust viS, árið 1924 „Snorri goði", bygður i Tönsberg og keyptur áður en smíði var lokið og í árslok sama árs „Ar- inbjörn hersir", bygður í Englandi. Flutningaskipin. Á stríSsárunum var afar erfitt að fá skip til vöru- flutninga. Til þess, að tryggja sjer að geta komið afurðum sínum á mark- að og nað í nauðsynlegustu vörur til útgerðar, keypti fjelagið þvi segl- í smíði togara. En breska stjórnin *agði hald á þetta skip undir eins og þaS var fullgert, vopnaSi það og notaði til ófriðar þarfa þar til strið- skipið „Muninn" frá Boston, áriðl916. Hafði skipið verið bygt árið 1911 til íshafsferða og var afar sterkt. Kom „Muninn" hingað 1916, en annað skip skömmu síðar. Fyrsta vjelbátinn eignaðist Kveld- úlfur 1916, er fjekk nafnið „Þórir". Er hann enn eign fjelagsins. Sama ár- ið var „Ölver" keyptur en árið eftir „Geir goði", „Gissur hvíti" og „Högni". Voru þetta alt 30—40 smál. skip, og var haldið út til síldveiða á sumrum, en ekki gerðir út á vetr- arvertið. Árið 1926 keypti Kveldúlf- ur línuveiðaskipin „Golu" og „Gunn- ar", en seldi þau aftur 1929. í jafnstórum atvinnurekstri og hjer er um að ræða, fer þaS aS lík- um, aS eigi þurfi smáræSis útbún- aS á landi, til þess aS verka afla skipastólsins. Kveldúlfur notar jöfn- um höndum báSar þær aSferðir, sem tíðkanlegar eru við fiskþurkun: úti- þurkun og húsþurkun og hefir fje- lagið fiskverkunarstöðvar i Reykja- vík, Melshúsum á Seltjarnarnesi og i Hafnarfirði. \ II. Síldveiðarnar. Sumarið 1912 var „Skallagrimur" gerður út á síld til Norðurlands og hefst síldarútgerð fjelagsins með því. Lagði hann upp afla sinn á Akureyri, ýmist til söltunar eða bræðslu. En sumarið eftir leigði Kveldúlfur síld- arstöð á Hjalteyri, tvimælalaust bestu, sem þar var að fá, og gerði á henni miklar umbætur, meðal annars voru bygðar þar fimm hafskipabryggjur á næstu árum. En árið 1924 keypti fje- lagiS alla Hjalteyrina. Jafnframt síldveiðinni rak fjelagið þar fisk- verkun og rekur enn, þvi að það kaupir jafnan mikið af fiski við Eyjafjörð og á Siglufirði. Á Siglufirði byrjaði fjelagið að leggja upp sild 1916, og var leigt þar pláss, gerðar þrjár hafskipa- bryggjur og síldarplan, bygð hús handa starfsfólki og því um líkt. Það voru togararnir, sem einkum tó.ku þátt i sildveiðunum, auk mó- torbáta fjelagsins. Hesteyri. í árslok 1926 keypti Kveldúlfur einhverja fullkomnustu sildarbræðslustöð á íslandi, verksmiðj- una „Heklu" við HesteyrarfjörS. Hef- ir fjelagiS siðan stundað síldveiði þaðan, með ' togaraflota sínum og einnig keypt sild af 3—4 öðrum tog- urum. Á fyrsta starfsári verksmiðj- unnar, 1927 vann hún alls úr 65.500 síldarmálum og úr 75.000 málum ár- iS eftir og loks siSastliSiS ár úr 84.000 málum. III. Útflutningur og verslun. FjelagiS hefir aS staSaldri keypt sjálft helstu vörur til útgerSar sinnar, milliliðalaust, bæði efni og áhöld til skipa og svo kol og salt. SíSastnefndu vörurnar hefir þaS oft keypt í stærri mæli en til eigin notkunar, og selt öSrum. En þó verður eigi annað sagt, en að innflutningsverslunin sje algjörlega aukaatriði, i samanburði við útflutningsverslunina. Kveldúlfur hefir jafnan verið einn stærsti framleiðandi landsins. Hefir fiskifloti Kveldúlfs jafnan- verið af- kastamikill og framleiðslan mikil í hlutfalli við skipastól og mannfjölda. En jafnframt útgerðinni hefir Kveldúlfur keypt afarmikið af fiski til útflutnings, svo að fjelagið er ekki aðeins mesli útflytjandi landsins, heldur sennilega mesti saltfisks- útflytjandi í heimi. AS minsta kosti eru engir úflytjendur honum nánda
Beinir tenglar