Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fįlkinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fįlkinn

						F Á L K I N N
1      Gröf  Thorvaldsens  í garðinum  i Thórvaidsens Museum.
Til hægri: Brjóstlíkan af Thorvaldsen miðaldra. Til vinslri: Standmynd
Thorvaldsens, sem er i bronce í skémtigarðinum í Reykjavik, gerð af
honum   sjálfum   á   efri   árum   han*.   Hann styðst við „Vonina."
Bertel Thorvaldsen
BERTEL Gottskálksson Thorvald-
sen er sá listamaður af ís-
lensku bergi brotinn, sem mestri
frægð hefir náð um víða veröld.
Faðir hans var fæddur og uppalinn
á íslandi, en móðir hans ættuð frá
Jótlandi. Og danskur hefir hann að
jafnaði verið talinn, nema af ís-
lendingum og ýmsum Dönum, en
vel má við það una að hann sje
sameign Dana og íslendinga, þvi
uð þótt faðernið sje íslenskt og list-
gáfa þessa snillings verði rakin til
föðurættar hans fremur en til móð-
ur, þá voru það Danir sem fóstruðu
hann. Þeirra en ekki okkar var að-
staðan til þess að gefa Thorvald-
sen færi á að þroska hæfileika sína,
íslendingar hafa lengstum verið
furðu fáskiftir um þennan mikla
mann, sem i nær hálfa aðra öld
naut aðdáunar allra menningar-
|>jóða og var tignaður sem þjóð-
höfðingi. Við vitum lítiS um hann
nema það að faðir hans var íslensk-
ur og þekkjum ekki .nema fá af
verkum hans. Dæmi cru til þess,
að íslenskt fólk, sem átt hefir Krists-
myndina frægu í lítilli útgáfu, vissi
ekki eftir hvern hún var, og er þetta
þó sú mynd hans, sem flestar eftir-
likingar hafa verið gérðar af i
veröldinni. Hinsvegar munu flest-
ir vita, að myndin, sem löngum
stóð á Austurvelli og nú í Skemti-
garðinum, er eftjir Thorvaldsen,
enda er erfitt hjá þvi að komast,
úr því að myndin er af honum
sjáJfum. Og hjer á landi er — auk
skirnarfontsins í Dómkirkjunni, sem
er gjöf frá Thorvaldsen sjálfum —
aú eina frummynd, sem ísland á af
hinum kunnari myndum hans, —
Ganymedes, næsta lítið kunn, en hún
var, gefin landinu af danska list-
vininum Johs. Hansen konsúl. En
hina myndina, í eir gáfu Khafnar-
búar íslandi í minningu 1000 ára
afmælis íslandsbyggðar, 1874. —
Enn má nefna, að í eigu þjóðminja-
safnsins   er   andlitsmynd,   sennilega
100 ára dánardægur í dag.
Fróða menn hefir löngum greint á um það, hvenær Bertel Thorvalil-
sen sje fæddur, og hvar. Sumir telja hann fæddan á skipsfjöl á
leið til Danmerkur 19. nóv. 1770, og munnmæli eru um það nyrðra,
að hann hafi fæðst við íslandsströnd og sje skírður á Islandi. —
Aðrir telja hann fæddan 13. nóv. 1768, í Danmörku. En hvað sem
því viðvíkur, þá er það víst, að dánardægur hans er 24. mars 1844,
og að hann dó í Kgl. Leikhúsinu í Kaupmannahöfn.
af Jóni Eirikssyni, samtíðarmanni
Thorvaldsens, sem gefin var safn-
inu af sonardóttur Bjarna Thor-
steinsonar amtmanns, og var eign
hans og siðar Steingríms sonar
hans,   rektors.
Um Bertel Thorvaldsen hefir og
minna verið ritað á íslensku, en
við hefði mátt búast. Matthías Þórð-
arson fornmenjavörður hefir skráð
það merkasta (i „íslenskir lista-
menn") en svo er litlu öðru til að
dreifa en stuttum ritgerðum í blöð-
um og timaritum. En nú á þessu
ári er væntanlegt stórt og itarlegt rit
um Thorvaldsen, eftir sjera Helga
Konráðsson, sem lengi hefir lagt
stund á að kynna sjer sögu lista-
mannsins og mun hafa kynnt sjer
þær heimildir um hann, sem máli
skifta. En þær eru einkum að finna
í ritum þéirra Thiele prófessors,
Thienemanns og dr. Louis Bobé,
sem dregið hafa saman heimildir
samtíðarmanna Thorvaldsens, en
þó eru rit þeirra ekki æfisögur
i eiginlegum skilningi. Þorleifur
Gunnarsson gefur rit sjera Helga
út og verður það prýtt fjölda mynda
og frágangur hinn vandaðasti. Er
það síst of snemt, að bók komi út
a íslensku um Thorvaldsen, og hefðu
ýms stórmenni, sem nú hafa eignast
æfisögur sínar á íslensku í þýddum
skrautútgáfum, gjarnan mátt þoka
fyrir íslendingnum.
Það    mun    íslendingum    kunnasl
um Bertel Thorvaldsen, að föður-
afi hans var Þorvaldur Gottskálks-
son, sem fæddur var á Möðruvöllum
í Eyjafirði árið 1712, Útskrifaðist
hann úr Hólaskóla 1735 og gerðist
djákhi á Reynistað i Skagafirði ár-
ið eftir en varð prestur i Miklabæ
1747 og bjó þar til dauðadags. En
á Reynistað fæddust börn hans
þrjú: Ólöf, Ari og Gottskálk. Var
Gottskálk yngstur, fæddur árið 1741.
Móðir  þeirra  var  Guðrún  Ásgríms-
Venus með eplið
dóttir frá Hraunum í Fljótum og
dó hún ung frá manni sinum og börn
um. Var sjera Þorvaldur hinn mesti
hagleiksmaður, þ. á. m. á trjeskurð.
En Bertel Thorvaldsen var 8. mað-
ur fra Guðbrandi HólabiskupL, sem
sjálfur skar skrautstafi í biblíu síiia.
Talið er að börn sjera Þorvalds
Öll hafi siglt til mennta til Kaup-
mannahafnar haustið 1757, og hefir
Gottskálk þá verið aðeins 16 ára
er hann fór utan. Ari gerðist gull-
smiður og stundaði þá iðn í Kaup-
mannahöfn.  Þótti  hann  hinn  mesti

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16