Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fįlkinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fįlkinn

						FÁLKINN
Vigfús Kristjánsson frá Hafnarnesi
Stöðlakot í Reykjavík frá 1870 til 1947
Úíhlíðarkirkia í Biskupstungum M 1861 til 1933
um við kórstafi og tveir lausa-
bekkir. I framkirkjunni sem
deild er frá kórnum með rúðu
þili l3/4 alin á hæð, eru 5 bekk-
ir að sunnanverðu, en 6 að
norðanverðu, með brikum og
bakslám. Stiga ófóðraðan er
upp í loftið að ganga, til að
bringja klukkunni, sem í turn-
inum hangir. Yfir tveimur innri
stafgólfum eður hvelfingu er
og þillaust,  sem  ekki  tilheyrir
Við Bókblöðustíg, skammt frá
borninu, þar sem Bókhlöðustíg-
ur og Laufásvegur mætast,
stendur litið timburbús, bikað
að utan og beint á móti því
hinu megin við stiginn bók-
blaða menntaskólans, sem stíg-
urinn ber nafn af. Þetta gamla
hús er brörlegt að sjá og ber
þess glögg merki, að tönn tím-
ans hefir sett sín merki á það.
A norðurhlið hússins eru þrír
gluggar og gengið inn i húsið
á suðurgafli. Á sínum tíma hef-
ir húsið vafalaust þótt laglegt
og reisulegt, en nú er það kom-
ið úr móð og til lítillar prýði
í  hjarta  höfuðstaðarins.
Hús þetta heitir Stöðlakot, og
á það sína sögu um glaðværa
hlátra og um æskudrauma og
minningar, sem verma og gleðja
þvi á þess ungdómsárum leit
þangað margur með blýju og
vinarhug. En nú er öldin önn-
ur, því fólk sem framhjá því
gengur virðir það varla viðlits
eða þá að menn segja sem svo,
þvílíkur ósómi að láta svona
kofa standa. Á yngri árum naut
húsið virðingar og var talið
prýða höfuðstaðinn, en á seinni
árum var það haft um eitt
skeið sem hesthús og angaði
liestaþefurinn þaðan langa leið.
Hús þetta, sem ég hefi minnst
á lét langafi minn Þorsteinn frá
Úthlíð byggja, og smíðaði Vig-
fús Guðmundsson trésmiður,
tengdasonur Þorsteins það um
1870, var það byggt upp úr
öðru húsi, sem Þorsteinn keypti
með Víðinesjörð 1868 og þegar
hann keypti Stöðlakot, lét hann
rífa húsið og byggja það upp,
það er því orðið 77 ára hér í
Reykjavík. Þorsteinn bjó í því
frá 1870, þar til bann andaðist
20 ágúst 1875, með Sesselju
seinni konu sinni og tveimur
börnum þeirra: Árna er síðar
varð preslur að Kálfatjörn og
Steinunni er átti sr. Jdn Magn-
ússon á Rip.
Sjómannadaginn 2. júní 1946
bitti ég frænda minn Ólaf Jóns-
son, en hann er einn af mörg-
um afkomedum Þorsteins frá
Úthlíð og Steinunnar Jónsdótt-
ur frá Drápuhlíð fyrri konu
Þorsteins. Eg fór með hann
niður á Bókhlöðustíg og sýndi
Að   ofan:   Stöðlakot   T.   h.   Úthliðarkirkja.
honum húsið þar sem Þorsteinn
frá Úthlíð átti seinast heima.
Þegar við höfðum skoðað hús-
ið tók hann mynd af þvi og
mér, þar sem ég stóð á hlað-
varpanum. — Þá flaug i huga
minn að bér hefði langafi minn
staðið, ef til vill i sömu spor-
um fyrir rúmum sjötíu árum
og var sem ég sæi hann fyrir
mér háan og beinvaxinn, tígu-
legan öldung, gráan fyrir hær-
um. Það er því satt að ég stóð
i hans sporum á þessari stundu.
Það verður ekki hjá því komist
að minnast Þorsteins og ættar
bans  í  þessu  sambandi.
Þorsteinn er fæddur 5. mars
1797, að Hvoli i Mýrdal. For-
eldrar hans voru Þorsteinn Þor-
steinsson bóndi á Hvoli, hálf-
bróðir Bjarna Thorsteinsson
amtmanns og Þórunnar Þor-
steinsdóttur frá Vatnsskarðhól-
um. Móðir hennar var Karítas
Jónsdóttir Vigfússonar klaust-
urhaldara á Reynistað, en móð-
ir Karitasar var Þórunn Hann-
esdóttir Scheving, sýslumanns.
Þorsteinn bóndi á Hvoli varð
skammlífur og giftist Þórunn
ekkja hans Sigurði Árnasyni
bónda á Steig og hafði börnin
þrjú með sér, Eyjólf, Þorstein
og Þuríði. Eftir ferminguna fór
Þorsteinn að Odda til Steingr.
Jónssonar prófasts frænda síns
og var þar 1812, 15 ára. Árið
1817, sigldi Þorsteinn til Kaup-
mannahafnar og lærði garð-
yrkju þar í þrjú ár og kom
upp 1821. Sama ár gifti hann
sig Steinunni Jónsdóttur frá
Drápuhlíð og þau byrja búskap
í Vatnsdal í Fljótshlíð og búa
þar i 20 ár. Þau kaupa Úthlíð-
artorfuna 1841 og fara þangað
sama ár. Þorsteinn sléttaði tún
og ræktaði kálgarð og kenndi
mörgum auk þess. Þorsteinn
var vel menntaður maður og
naut mikils álits. Þegar þau
hjón komu að Úthlið 1841 voru
bæjarbúsin hrörleg og torf-
kirkja niðurnýdd á staðnum.
Þorsteinn byggði upp öll bæj-
arhúsin og smíðaði Vigf. Guð-
mundsson trésmiður þau. Út-
hlið var mikil jörð og stór að
gamla mati 55 hundruð að með-
töldum hjáleigunum Stakk-
liolti og Hraunstúni en að nýju
mati 659. Úthlíð var höfuðból
frá landnámstíð, þar bjó Geir
goði d. 981. í Úthlíð var reist
kirkja með þeim fyrstu hér á
landi.
Árið 1861 var Úthlíðarkirkja
byggð upp og lét Þorsteinn
Þorsteinsson gera það, smíðaði
Vigfús Guðmundsson trésmiður
tengdasonur hans kirkjuna. Cr
vísitazíubók Árnessýsluprófasts
dæmis þ. 22. júli 1862. Þar seg-
ir: Kirkjan sjálf er næstliðið
ár uppbyggð af timbri eingöngu
hún er á lengd 10 álnir og þrjú
kvartel og á breidd 7 álnir,
stafnhurðin 3% álnir og er í
5 slafgólfum, er yfirklætt loft
í þremur fremri stafgólfun-
um, en íbjúgrúðuhvelfing yfir
tveimur þeirra innri. Kirkjan
er þiljuð innan rúðuþili til hliða
á brúnása, innri gaflinn uppund
ir bita. Altarið er nýtt skápalt-
ari með tveimur hurðum skrá-
læstum fyrir er gráta með virki
á afrenndum pílárum. I kór
eru bekkir umhverfis með brík
kirkjunni heldur hús bónda
liennar. Fyrir- kirkjunni sem
öll er með plægðu fjalargólfi
er rúðuhurð á sterkum járnum
með duglegri skrá. Þakið er
tvöfalt, rennisúð á sperrum og
ulanyfir þak úr þakdúk vel
bikuðum. Turn er uppi á" kixkj-
unni eins umvandaður og þak-
ið. Tveir gluggar stórir eru á
hlið hvorri og eins uppi á fram-
þilinu og 6 stórar rúður i hverj-
um glugga. Að utan er kirkjan
- öll vel bikuð. Tveir bikstigar
fylgja. Til kirkjunnar er allt
vel vandað og prýðilega frá
öllu gengið. Á eigandi hennar
signor Þorsteinn Þorsteinsson,
sem til hennar hefir lagt svo
mikla umhyggju, fyrirhöfn og
kostnað af liennar hálfu mikinn
heiður og þakkir skilið. Enn-
fremur er þess að geta, að
kirkjuhurðin með umbúingi
öllum, eins líka gluggum með
umbúningi öllum, eru málaðir
ljósbláir. Kirkjan kostaði 460
x'íkisdali.
Það hefir verið stór við-
bxxrður í Biskupstxxngxuxi þegar
kirkjan var vigð og vafalaust
verið mikið fjölnienni þar við
kirkiuna. Það er enginn vafi á
því að kirkjan hefir verið nxeð
þeim allra laglegustu kirkjunx
sem þekktust hér á landi um
þennan tíma, því torfkirkjur
voru almennastar og hefir það
verið mikil breyting og þægindi
fyrir fólkið að fá þessa kirkju
fyrir torfkirkjuna sem öldum
saman var búin að vera á staðn
um. Eins og myndin af kirkj-
uni ber með sér er hún orð-
in hrörleg og vitnar um hirðu-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16