Fálkinn - 28.11.1947, Blaðsíða 4

4
F Á L K I N N
JAPAN
EFTIR STRÍÐIÐ
Guð er ameríkcinskur og MaeArthur er keisari okkar
segja Japanir í dag. Hirohito keisari er orðinn vísinda-
maður, en MacArthur ræður landinu, en gengur /x> illa
að uppræta aldagamlan hugsunarhátt japanskrar alþijðu
sem trúði á keisarann — ,,son sólarinnar“. Frá þessu
segir franski blaðamaðurinn Jacques Sallabert í eftir-
farandi grein.
---------------------------------------------------------
Hirohito keisari, muðiirinn sem áð-
ur var „sonur sólarinnar“, en rœð-
ur engu nú, þó að hann fái að
bera keisaranefn. Hann hefir sætt
sig við að vera bara „maður“, og
er rui að yefa át bók um sjávar-
gróður og sædýr.
Hernaðartjón Japana er ekki
sambærilegt við Þýskalands.
Ferðamaður, sem kemur frá
rústahaugum Mið-Evrópu, furð-
ar sig á því, að honum finnst
eyríkið Japan elcki liafa orðið
fyrir svipuðu tjóni og mörg
lönd Evrópu. Eyðileggingarnar
eru staðbundnari, en stór svæði
að heita má alveg óskemmd.
Járnbrautarferð frá Tokio
suður eftir evjunni Ilondo tekur
meira en sólarhring, en á þeirri
leið fæst glöggt yfirlit um á-
standið eftir vopnaliléð. Sam-
göngutækin urðu ekki fyrir sér-
lega miklum skemmdum af
sprengjum bandamanna, því að
Ameríkuinenn vildu að þau
yrðu í sem bestu standi, ef til
þess kæmi að þeir yrðu að gera
innrás í Japan. Og í flestum
japönskum borgum hefir al-
drei orðið truflun á rafmagns-
kerfinu. Hinsvegar heilar boi-g-
ir og iðjuver bókstaflega verið
jöfnuð við jörðu af sprengjum
hinna stóru fljúgandi virkja —
og af atómsprengjunum.
Fyrir slríðið var Osaka-Kobe
merkasta iðnaðarsvæðið í Jap-
an — svarandi til Ruhr-héraðs-
í Þýskalandi. þar voru verk-
smiðjur er aðallega störfuðu að
hergagnaiðnaði, á jneira en 40
kílómetra löngu svæði. Þarna
bjuggu lika verkamennii’nir, og
eftir tvær ameríkanskar árásir
með íkveikjus])rengjum urðu 8
milljónir manna húsvilltar á
einni nóttu, allt brann til kaldra
kola, og það urðu ekki einu
sinni rústir eftir, því að i Japan
eru ibúðarbúsin að jafnaði
byggð úr tré og pappa eða
pappír. Þessvegna brunnu þau
eins og kyndlar og var ekki
annað eftir en aska, og ofur-
lítið járnarusl úr innbúinu.
En í þessari eyðimörk gnæfa
þó nokkrar rústir 8—10 hæða
bygginga i Evrópustíl, sem Iiafa
verið aðalsetur stórfyrirtækja.
f þessum rústum reynir hús-
næðislaust fólk að liafast við,
en í velrarkuldunum gerist það
ekki kvalarlaust. Á livej’jum
morgni niá sjá lík við inngöngu-
dyr járnbrautarstöðvanna fyrr-
verandi eða í portum stærstu
verslunarbúsanna. Japanar taka
örlögum sínum án þess að
mögla, með hinni blutgengu
lífsskoðun Austurlandabúans,
sem Evrópumenn eiga svo bágt
með að skilja og áfellast stund-
um svo mjög.
Það eru Ameríkumenn, sem
í’áða öllu í Japan nú, en Iiei’-
námsstjói’inn, MacArtbur hers-
böfðingi, hefir falið Bretum um-
sjá með nokkrum hluta lands-
ins. Ekki vei’ður sagt að liann
liafi gefið Bretanúm besta bit-
ann. Því að þeir hafa fengið þá
skikana sem mest voru eyði-
Iagðir; t. d. eru tvær aðalborg-
irnar á þessu svæði, Kure og
Hiroshima alger rúst. Þar er
berlið frá Englandi, Ástraliu
New Zealand og Indlandi. Sani-
komulag þessa herliðs er hið
besta, þó að það sé tínt saman
úr mörgum áttum.
Aðal-Iierstöð Breta er í Ivure,
sem var fyrir stríðið mesta
flotastöð Japana og að áliti
fróðra manna niesta flotalægi
i heimi. Þar voru hergagna-
verksmiðjurnar í bellum , inni
í fjalli, eftir þýskri fyrirmynd
og höfnin víggirt eftir öllum
„kúnstarinnar reglum“. En í
dag er Kure öskuhaugur og
rústii’, bæði borgin og liöfnin
sjálf. skipakvíarnar, vöru-
skemmurnar og vei’ksmiðj urn-
ar eru brunnar til ösku. í liöfn-
inni eru leifar hins „ósigrandi“
flota Japana, tundurbátar og
flugvélamóðurskip. Hvíti fán-
inn með rauðri sól Nippons
blaktir enn á sumum siglunum,
sem upp úr standa, en þeir ei’ii
orðnir tætlóttir, og ryðið étur
skipin sjálf smátt og smátt.
Þetta er alger andstæða við
ensku og áströlsku freygáturn-
ar, sem liggja státnar á höfn-
inni. Andspænis sjóliðsforingja-
háskólanum liggur gamalt, i'úss-
neskt beitiskip, sem Japanar
tóku berfangi í Port Artlmr, og
nú er fölnuð endurminning
fornrar frægðar. Svo hlálega
vill til að enska setuliðsstjórnin
befir bækistöð á eyjunni Eta
Jima, beint á móti skólanum.
Undir rústum verksmiðjanna
má grilla í fjölda af litlum kaf-
bátum, sem smíðaðir voru til
þess að flytja með sér bin al-
ræmdu tundurskeyti með lif-
andi mönnum, sem Japanar
höfðu viðbúin til notkunar, ef
innrás yrði gex-ð i landið.--------
Nú er best að bregða sér til
Tokio, á ameríkanska hernáms-
svæðinu, þar sem MacArthur
liefir bækislöð sína. Maður þarf
ekki að komast lengra en inn á
járnbraútarstöðina til að sjá að
þarna er maður kominn í at-
hafnamikla stórboj’g. Kringum
keisarahöllina, sem er girt há-
um múrum svo að almúginn
sjái ekki of mikið af henni,
standa stórhýsi í amerikönsk-
um stíl. Þar voru áður stjórn-
arráð keisaradæmisins og fram-
kvæmdastjórn rikisins. En í
dag eru þar skiifstofur amerí-
könsku setuliðsstjórnarinnar.
Það er enginn vandi að sjá í
livaða húsi MacArthur er, því
að á liverjum degi klukkan 12
er krökkt af ameríkönskum her-
mönnum og blaðamönnum við
-inngöngudyr stærstu byggingar-
innai’.
Það eru mikil vandamál, sem
hvíla á herðum setuliðsstjói’n-
arinnar. Á liúsnæðisleysið liefir
MacArthur, amerikanski hershöfð-
inginn, sem eigi aðeins er setuliðs-
stjóri fíandáríkjanna í Japan, en
ræður þar öllu. Rússum þgkir hann
taka vettlingatökum á hiuum fornu
stjórnarherrum Japans og auðhring-
unum.
þegar verið minnst. En hung-
ursneyðin er eigi síður alvarleg.
Þessvegna reyna Japanii’ að
framleiða mat á öllum hugsan-
legum stöðum, þeir i'ækta jafn-
vel kálmeti í sjálfum bruna-
rústunum.
Mikill hörgull er á allri vefn-
aðarvöru. Það er skrítið að sjá
útganginn á fólkinu í Japan.
Líklega er Iivei’gi í heimi notað-
ur jafn sundurleitur fatnaður
og þar. Allt verður að nota,
sem eitthvað er í ætt við föt.
og það er engin hætla á að
hlegið sé að fólki fyrir afkára-
legan klæðabui’ð, því að hann
er svo algengur. Flest kvenfólk
er í kjólum með Evrópusniði
eða í síðum buxum eins og
karlmenn, en kimono — jap-
anski kvensloppurinn — sést
nú sjaldan. Og karlmennirnir
lialda trútt við gömlu einkenn-
isbúningana sína úr stríðinu,
því að þeir eiga ekki annað.
Og jafnvel þó að þeir eigi göm-
ul útslitin jakkaföt og noti þau,
þá lxafa þeir einkennishúfuna
á höfðinu. En það kemur til af
því, að Jjeir eiga ekki annað
böfuðfat.
Ameríkumenn gei’ðu þegar í
stað ráðstafanir til að fyrir-
byggja okur. Yegna hins stranga
banns við því, að setuliðið um
gangisl landsbúa, er svo að
segja ómögulegt að ná í amer-
ikanskar sígarettur, sem eru
besti gjaldeyrii-inn á okurmark-
aðinum, alveg eins og í Þýska-
landi. En Aineríkunienn bafa
gert mikið til þess að bæta lífs-
kjör almennings og á þann hátt
reynt að kippa stoðunum und-
an okurversluninni.
Það eru ekki aðeins siðferði-
legar hvatir, sem hafa ýtt undir
erlenda setuliðið í Japan að
reyna að verjast okurverslun-
inni. Málið hefir einnig sína