Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fįlkinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fįlkinn

						FÁLKINN
ÞEGAR Napoleon var ungur lautin-
ant í setuliðinu í Auxonne árið
1788 hélt liann minnisbók. Síðustu
orðin i einu minnisbókarheftinu
eru þcssi: „St. Helena, lítil eyja í
Atlantshafi. Ensk nýlenda." Hann
kynntist þessari eyju betur  síðar.
Það er vitað að eftir að Napoleon
hafði orðið að afsala sér völdum
i annað sinn, 22. júní 1815, eftir
ósigurinn við Waterloo, hafði hann
hug á að komast til Ameriku. Þar
hefði hann getað lifað sem frjáls
maður það sem eftir var ævinnar.
Og Frakkar hefðu látið þetta gott
heita, — þeim var nóg að hann færi
úr landi. En Napoleon hikaði á
síðustu stundu, enda var mjög af
honum dregið eftir Waterloo-ævin-
týrið. Hann gaf sig á vald Breta —
gekk um borð i herskipið Bellere-
phone   14.  júli   1815.
Hugmyndin um að senda Napole-
on íil St. Helenu var i rauninni
gömul, hún hafði komið fram hjá
konungssinnunum, sem gerðu sam-
særiS gegn Napoleon áriS 1800, og
Talléyrand aðhylltist hana siðar. Á
St. Helenu var hollt loftslag og stað-
urinn var svo iangt frá Evrópu að
lítil hætta var á að Napoleon tæk-
ist að gera spell þar framar, ef hann
væri á St. Helenu. Napoleon var
sameiginlegur fangi bandamanna, en
þeir fólu Englendingum aS gæta
hans.
Napoleon sem keisari.
að hann væri ánægður með ævina
á St. Helenu, heldur af því að hann
mun jafnan hafa gert sér von um
að komast þaðan sem frjáls maður
með leyfilegum hætti. Þegar Lowe
stakk upp á að byggja nýtt og betra
hús handa honum i Longwood svar-
aði Napoleon að þess þyrfti ekki með
„Eftir tvö ár er nefnilega ný stjórn
komin í Frakklandi eða Englandi,
og þá verS ég látinn laus."
AfbrýSisemi og öfund var líka
meSal Frakkanna innbyrSis. Þeim
var þjappaS saman eins og síld í
tunnu í skonsunum í Longwood, og
bæSi þaS og annaS gerSi þeim lífiS
súrt. Mennirnir sem fóru með Na-
poleon til St. Helenu vor sumpart
þeir sömu, sem veriS höfSu meS
honum siSustu daga hans i Frakk-
landi, og vert er að geta þess að
aðeins einn þeirra -- Bertrand hers-
höfðingi — hafði verið nákunnug-
ur honum í lengri tíma. Hinir voru
aS vísu hollir Napoleon en ástæð-
urnar til þess að þeir höfðu farið i
útlegð með honum voru mjög mis-
munandi. Greifinn de las Cases var
hámenntaður og gerhugall maSur,
sem bar takmarkalausa virðingu fyr-
ir keisaranum og hefði vaðið eld
fyrir hann — en jafnframt gekk
hann með þann draum aS verða
sagnritari Napoleons svo að nafnið
las Cases skyldi á ókomnum  öldum
HIPÖLEOM   á   St.   Helenu
Bellerephone kom til Torqay i
Suður-Englandi 24. júlí og hélt svo
áfram til Plymouth. Fjöldi fólks
safnaðist að skipinu til að sjá þenn-
an fræga fanga, sem hafði átt í höggi
viS England i 15 ár, en hann fékk
ekki aS fara í land og fékk heldur
Jkki svar viS bréfi, sem hann sendi
prinsinum er hafði ríkisstjórn. Ör-
lög hans voru ráðin. Hinn 7. ágúst
var hann fluttur i skipið Northum-
berland og eftir 70 daga siglingu
sá hann land á St. HeJenu. Skipið
varpaði akkerum á Jamestown-höfn
15. október  1815.
Jamestown er í grösugum dal með
hitabeltisgróðri, en þarna var nú
sumar og mikill hiti, svo að sjá varð
keisaranum fyrir kaldari verustað.
Var nú haldið upp í fjöll, og eftir
níu kílómetra ferð var komið upp
á hásléttu, þar sem trjágróður var
Jítill. Þar var sveitabýli sem Long-
wood hét, og frægt er orSið sem
fangelsi og dánarstaður Napoleons
mikla.
Á bænum var aðeins hlaða og
fjós, en hlaðan hafði veriS skinn-
uð upp og gerð að sumarbústað
handa landstjóranum. En þessi húsa-
kynni voru mikils til of lítil fyrir
gestina, því að um 50 manns voru
i fylgd meS Napoleon. VarS aS
stækka hlöðuhúsið og meðan á því
stóð var Napoleon til húsa hjá ensk-
um kaupmanni í Jamestown. En í
desember gat hann flutt í húsakynn-
in.
Þegar hann sá staðinn fyrst fannst
honum sem hann mundi una sér
vel þar. En hann vissi ekki að
þarna var oft þoka og staðvindar
mánuðum saman. En það var ekki
um   aðra   staði   að   velja.   Það   var
litið  um  húsnæði  á  St.  Helenu  þá,
—  ekki nema skálar og kofar, þeg-
ar kom út fyrir Jamestown, en þar
var  óþolandi hiti.
Náttúran var yndisleg en ef til
vill dálítið svæfandi og einhaef, trén
sígræn og gulnuðu aldrei né felldu
iauf. Veðráttan mild en miklar
veðurbreytingar. Stundum lá sjór-
inn spegilslóttur og brennandi sól
bakaði gróðurinn, en á næsta augna-
bliki lagðist þétt þokulag yfir allt,
svo að maður sá ekki nema sex fet
framundan sér. Og svo kom rok og
þeytti þokunni burt, sólinni brá
fyrir sem snöggvast en svo fór að
rigna •— úðarigning, sem stundum
stóS kortér  en  stundum heila  viku.
Samkomulag útlaga og varðmanna
þeirra hlýtur að^vera viðkvæmt mál,
hvernig sem farið er að. í þessu til-
felli var það erfiSara en ella mundi
vegna þess aS þarna áttu í hlut
ívær þjóSir ólíkar i huga. Frakk-
arnir í Longwood voru í augum
Englendinga eins og Frakkar flestir
—  léttúðugir, málugir, lygnir, kröfu-
harðir og rellóttir. Hins vegar fannst
Frökkum Englendingurinn vera
gikkslegur, smámunasamur og óbil-
gjarn. En samt fór nú allt skaplega
fyrst i stað, þangað til nýi land-
stjórinn, Hudson Lowe kom til St.
Helenu  1816.
Hudson Lowe var, svo vitnað sé í
franska sagnfræðinginn Aubry, alls
ekki sneyddur ýmsum góðum kost-
um ¦— góður ættjarðarvinur og dug-
legur stjórnandi, réttlátur og óbrot-
inn í lifnaðarháttum og gæddur nokk
urri velvild. En hvað tilfinningar og
greind snerti var hann fremur lé-
lega af guði gefinn. Hann var hik-
andi  og tortrygginn,  smásmyglisleg-
ur og skorti bæði tilfinningarnæmi
og háttvisi. Lowe féll illa við Frakka
og Frakkland, en han nhafði séð
Napoleon á vigvellinum og gerði
sér háar hugmyndir um hann. En
áður en hann fór frá Englandi
hafði Bathurst lávarður, hermála-
ráðherrann, sem fyrirleit keisarann
og vildi gera honum sem mesta bölv-
un, lesið honum textana. Hvert orS af
munni yfirboðara sins var eins og
lagabókstafur fyrir Lowe, og Bath-
urst eggjaði hann til meiri harð-
leikni við Napoleon en Lowe hafði
ætað sér að beita.
Hins vegar var alls ekki auðvelt
að umgangast Napoleon; liann setti
sig aldrei úr færi að ergja Lowe og
samkomulagið milli þeirra varð
fljótlega svo bölvað, sem frekast var
hægt að hugsa sér. Þegar frá leið
varð ákveSin hugmynd eins konar trú
hjá landstjóranum: Að Napoleon
mundi reyna að flýja. Lowe hafði
mikið herlið á eyjunni, þrjú fót-
gönguliðs-„regiment" og fimm
„kompani" stórskotaliðs, fallbyssur
voru svo hundruðum skipti með-
fram ströndinni og herskip sifellt á
sveimi í kring. Auk þess var sérstak-
ur vörður hafður uni Longwood, en
samt varS hræSslan við flótta Na-
poleons eins og martröð á Lowe og
gerði honum lífið súrt. í þessu efni
varð hann og fyrir áhrifum frá
London — enska stjórnin var si-
hrædd um að hinn frægi fangi
mundi   strjúka.
Sífelldar fhigufregnir gengu um
samsæri, sem gerð hefðu verið í
þeim tilgangi að frelsa keisarann,
en mest var þetta lygi. Napoleon
mun aldrei hafa hugsað til þess
sjálfur að flýja — ekki vegna þess
verða nefnt í sambandi við nafn
Napoleons. Hershöfðinginn de Month
olon fór með keisaranum bæði af
hollustu og út af neyð, hann átti
ekki eyrisvirði og var brennimerkt-
ur maður, þvi að hann hafði fyrst
gengið á band með konungsættinni
og síðan flækst til Napoleons aftur.
Eins stóð á um Gourgaud hershöfð-
ingja, sem tvímælalaust var best
gefinn allra þessara manna og í
rauninni heiðarlegur maður og rétt-
látur, en mjög ánægður með sjálfan
sig, vantaði jafnvægi og var eng-
inn mannþekkjari. Las Cases fór
'heim  1816  og   Gourgaud   tveim   ár-
um   síðar.
*               *               *
Seinni hluta ársins 1817 versnaíSi
heilsa keisarans. Loftið var svo
rakt, sérstaklega vetrarmánuðina
mai—september, og keisarinn fékk
ýmsa kvilla: kvef, taugagigt, hita,
hálsbólgu og fleiri kvilla. 1 mars
hafði hann fengið bólgu i fætur og
í október skýrir læknir hans, O'-
Meara, landstjóranum frá þvi, að sig
gruni að hann sé með lifrarbólgu.
Það var enginn vafi á því að þetta
stafaði af loftslaginu, og O'Meara
tók ekki þá ástæðu alvarlega og lét
ekki Napoleon fá þá aðbúð sem
þurfti.
Nútima sagnaritarar hafa hreins-
að mikiS til i því moldviSri, sem
þotast hefir upp um vist Napoleons
á St. Helenu. Það hefir sýnt sig að
Lowe var engan veginn samvisku-
laus kvalari heldur smásmyglisleg-
ur nuddari, og það hefir líka sann-
ast, að bandamenn sendu ekki Na-
poleon til St. Helenu í þeim tilgangi
að stytta honum aldur í loftslaginu
þar.   Loftslagið   á   St.   Helíena   var
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16